W zeszłym tygodniu policja weszła do siedziby spółki Szkoła w Chmurze – wynika z ustaleń Zero.pl. Na polecenie prokuratury funkcjonariusze zabezpieczyli dokumenty dotyczące pieniędzy z dotacji oświatowej przekazanej przez warszawski ratusz. Śledztwo zostało zainicjowane przez CBA. Szkoła w Chmurze to największa w Polsce instytucja wspierająca edukację domową, ma ponad 25 tys. uczniów.
- Prokuratura Regionalna w Warszawie, na podstawie zawiadomienia CBA, prowadzi śledztwo dotyczące Szkoły w Chmurze.
- Chodzi o możliwe niekorzystne rozporządzenie dotacją oświatową, którą placówka dostała z warszawskiego ratusza w latach 2021–2022.
- Wątpliwości dotyczą m.in. kwoty, którą szkoła wydała na dostęp do platformy informatycznej dla uczniów.
- W ubiegłym tygodniu funkcjonariusze Komendy Stołecznej Policji na polecenie prokuratora zabezpieczali materiał dowodowy w spółce Szkoła w Chmurze.
- Szkoła przyznaje, że czynności miały miejsce, ale podkreśla, że nikomu nie postawiono zarzutów i powołuje się na niedawne korzystne dla placówki rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sporze administracyjnym z prezydentem Warszawy o zwrot dotacji.
Szkoła w Chmurze to niepubliczna szkoła podstawowa i liceum ogólnokształcące, w której wszyscy uczniowie realizują naukę w modelu edukacji domowej. Jej założycielem jest Mariusz Truszkowski, znany wcześniej jako współtwórca serwisu Chomikuj.pl.
Czytaj też: Czy to koniec z egzaminami zdalnymi w edukacji domowej?
Prokuratorskie śledztwo
Jak wynika z naszych ustaleń, kilka dni temu do siedziby spółki weszli policjanci i zabezpieczyli dokumenty. Śledztwo zainicjowane zostało zawiadomieniem Centralnego Biura Antykorupcyjnego, nadzoruje je warszawska prokuratura. Nasze informacje potwierdził rzecznik Prokuratury Regionalnej w Warszawie.
Prokurator Mateusz Martyniuk przekazał nam, że śledztwo dotyczy m.in. „doprowadzenia w latach 2021-2022, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości Urzędu m.st. Warszawy, w związku z rozliczeniem wydatków otrzymanych w ramach dotacji oświatowej”. Według prokuratury pokrzywdzonym jest stołeczny ratusz.
Impulsem do wszczęcia postępowania były wyniki kontroli stołecznego Biura Edukacji, zakończonych protokołami kontroli oraz decyzjami prezydenta miasta o zwrocie części dotacji. „Wątpliwości dotyczyły m.in. wysokości kosztów zakupu narzędzia informatycznego wykorzystywanego przez szkołę” w tym okresie – wskazał Martyniuk.
Państwo z kartonu, wymagania z kosmosu. Polska nauka ma dość prowizorki
Potwierdził nam, że w ubiegłym tygodniu funkcjonariusze Komendy Stołecznej Policji, na polecenie prokuratora, realizowali w spółce czynności związane z zabezpieczeniem materiału dowodowego.
Szkoła w Chmurze odpowiada
Portal Zero.pl zwrócił się z pytaniami do rzecznika Szkoły w Chmurze Michała Cieśli, jeszcze zanim nasze ustalenia potwierdziła prokuratura. Podczas pierwszej rozmowy Cieśla przekazał nam, że ani CBA ani żadne inne służby nie prowadziły działań w spółce. Kiedy nasze informacje potwierdzili śledczy, Cieśla przyznał, że policja „przeprowadziła czynności kontrolne”.
„Potwierdzam, że w spółce Szkoła w Chmurze sp. z o. o. przeprowadzono czynności kontrolne dokonane przez funkcjonariuszy policji (nie CBA). Kontrola miała charakter proceduralny i była związana z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym” – odpowiedział na nasze pytania rzecznik.
Dodał, że na obecnym etapie nikomu nie postawiono żadnych zarzutów. Wskazał, że śledczy sprawdzają, czy faktycznie mogło dojść do jakichkolwiek nieprawidłowości. Zapewnił, że przedstawiciele spółki udzielili policji wszelkich niezbędnych informacji.
Według Cieśli, sprawdzane są kwestie związane z zasadnością wydatkowania środków na narzędzie informatyczne wykorzystywane przez szkołę w latach 2021-2022.
Zastrzeżenia miał do tego warszawski ratusz. Jak wykazała kontrola, której wyniki opisywała „Gazeta Wyborcza”, w 2022 na narzędzie informatyczne spółka wydała 55 proc. otrzymanej dotacji – 22 mln zł. Małgorzata Zubik informowała wówczas w „GW”, że platforma edukacyjna, z której korzystali uczniowie Chmury, należała do Fundacji Społeczeństwo. Fundacja ma udziały w spółce Szkoła w Chmurze, której prezesem jest Mariusz Truszkowski. Jednocześnie Truszkowski jest też założycielem i członkiem rady Fundacji Społeczeństwo.
Placówka wskazuje jednak, że ta sama kwestia była już przedmiotem postępowania administracyjnego. W maju Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję prezydenta Warszawy dotyczącą zwrotu części środków. Szkoła ocenia, że przenoszenie sporu na grunt karny jest zaskakujące właśnie teraz, gdy SKO rozstrzygnęło sprawę na jej korzyść.
Wraca temat egzaminów na studia. Polacy zabrali głos
„Zastanawiające i zaskakujące jest dla nas, że w tym właśnie okresie formułowane są »wątpliwości«, które mogą wpłynąć na opinię publiczną poprzez nazywanie stołecznego magistratu w tej sprawie »pokrzywdzonym«” – stwierdził rzecznik Cieśla.
„Sprawa dotyczy tych samych kosztów i wątpliwości, które były już przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego korzystnym dla szkoły rozstrzygnięciem SKO. Szkoła nie kwestionuje prawa właściwych organów do wyjaśniania spraw, ale zwraca uwagę na ryzyko przenoszenia sporu administracyjnego na grunt karny. Wierzymy w niezależność instytucji państwa. Liczymy na szybkie rozwianie wszelkich wątpliwości i zakończenie sprawy zasadności wydatkowania środków na narzędzie informatyczne wykorzystywane przez szkołę we wspomnianych latach” – dodał.
Szkoła w Chmurze ma dziś ponad 25 tys. uczniów. Na zdjęciu dyrektorka Szkoły w Chmurze Barbara Jędrusiak i Wojciech Cieśla, rzecznik organizacji. (fot. Tomasz Gzell / PAP)
Nie tylko Szkoła w Chmurze. Wszystkie biznesy Truszkowskiego
Szkoła w Chmurze to niepubliczna szkoła podstawowa i liceum ogólnokształcące, w której wszyscy uczniowie realizują naukę w modelu edukacji domowej – z dowolnego miejsca w Polsce, bez konieczności codziennego stawiania się w budynku szkolnym.
Placówkę prowadzi spółka z o.o. Szkoła w Chmurze. Założycielem i prezesem spółki jest Mariusz Truszkowski – wcześniej znany jako współtwórca serwisu Chomikuj.pl, który przez ponad dekadę toczył spór sądowy ze Stowarzyszeniem Filmowców Polskich o naruszanie praw autorskich. Kilka lat temu Sąd Najwyższy uznał, że serwis odpowiadał za te naruszenia. Truszkowski ze swoim bratem – Piotrem wycofali się z biznesu. Założyli szereg nowych, w tym: Net-sharks, Auto-backup, Start Solutions (wszystkie zajmujące się m.in. hostingiem), Super Paczka (działalność kurierska), 9 Talo, 5 Talo i Who Else Poland (roboty budowlane). A także Szkołę w Chmurze i Zieloną Wieżę – spółki zajmujące się edukacją. Do tego kilka fundacji – Fundację Społeczeństwo, Fundację Szkoła w Chmurze i Fundację Polana.
Truszkowski określa siebie mianem „seryjnego przedsiębiorcy”. Choć szkołę prowadzi spółka prawa handlowego, jej założyciel przekonuje, że przedsięwzięcie ma charakter non profit.
Czy „Lalka” była dobrym wyborem do rozprawki? Polonista tłumaczy
Jak działa Szkoła w Chmurze?
Szkoła nie ma tradycyjnych lekcji, ocen bieżących, sprawdzianów ani dzwonków. Uczniowie realizują podstawę programową samodzielnie, za pośrednictwem interaktywnej platformy edukacyjnej, we własnym tempie i z dowolnego miejsca. Mogą liczyć na konsultacje z nauczycielami i warsztaty online. Jedynym obowiązkowym punktem każdego roku szkolnego są egzaminy klasyfikacyjne – pisemne i ustne – z wszystkich przedmiotów objętych podstawą programową. Egzaminy odbywają się zdalnie lub stacjonarnie.
Gwałtowny wzrost liczby uczniów nastąpił po nowelizacji Prawa oświatowego z lipca 2021 r., która zniosła rejonizację edukacji domowej – odtąd każde dziecko w Polsce mogło zapisać się do dowolnej szkoły oferującej tę formę kształcenia, niezależnie od miejsca zamieszkania. We wrześniu 2021 r. szkoła miała nieco ponad 900 uczniów. Rok później – ponad 2,5 tys. W październiku 2022 r. w urzędzie miasta figurowało już ponad 9,2 tys. uczniów; sama szkoła podawała liczbę 10 tys., w tym ponad 500 dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego. Obecnie na stronie szkoły można znaleźć informację, że na jej platformie uczy się 26 tys. osób.
Liczba uczniów Szkoły w Chmurze zwiększała się bardzo dynamicznie. (fot. Szkoła w Chmurze)
Finansowanie szkoły opiera się na subwencji oświatowej przekazywanej przez samorząd. Stołeczny ratusz wskazywał, że de facto finansuje uczniów z całej Polski ze swojego budżetu.
Urząd m.st. Warszawy od początku wyrażał poważne zastrzeżenia wobec modelu działania szkoły. Urzędnicy – o których pisała w 2022 r. „Gazeta Wyborcza” – wskazywali, że zniesienie rejonizacji w 2021 r. „stanowiło pole do licznych nadużyć finansowych” i prowadziło do braku jakiegokolwiek nadzoru nad faktycznym poziomem nauczania. Zwracali też uwagę, że roczne egzaminy klasyfikacyjne organizowane przez tę samą placówkę, która pobiera dotację na danych uczniów, mogą mieć charakter fikcyjny.
„W obecnym stanie prawnym i faktycznym potrafię wyobrazić sobie sytuację, w której przez 8 lat dziecko pozbawione będzie edukacji, a fakt ten stwierdzony zostanie dopiero podczas egzaminów ósmoklasisty, gdyż ten, jako pierwszy sprawdzian w życiu, zdawany jest przed niezależną komisją” – mówiła w 2022 r. „GW” przedstawicielka ratusza.
Nadzór pedagogiczny nad szkołą sprawuje kuratorium oświaty. Placówka była wielokrotnie poddawana kontrolom – ze strony kuratorium, Biura Edukacji m.st. Warszawy oraz, w 2024 r., Ministerstwa Edukacji Narodowej. To ostatnie skierowało wzrok na szkołę po tym, jak okazało się, że w maju 2024 r. egzaminu maturalnego nie zdał co czwarty absolwent Liceum w Chmurze – przy krajowej średniej oblań na poziomie kilkunastu procent.
Od ekranu do segregatora. Dlaczego Szwedzi rezygnują z tabletów w przedszkolach?
Wiceminister edukacji Katarzyna Lubnauer oceniła wyniki jako „dramatyczne”, wskazując m.in., że uczniowie zdali język polski na tym samym poziomie co dzieci ukraińskie, dla których jest on językiem nowym. Po przeprowadzonej kontroli kuratoryjnej żadna ze szkół nie otrzymała jednak zaleceń dotyczących nieprawidłowości, a MEN przyznało, że rozbieżności między ocenami końcowymi a wynikami egzaminów państwowych nie są zjawiskiem charakterystycznym wyłącznie dla tej placówki.
Współpraca: Paweł Figurski