W czasach, w których do wszystkiego używamy narzędzi AI panuje przekonanie, że wyostrzenie zdjęcia to robota sztucznej inteligencji. W ostatnich dniach trafiłem na wiele opinii mówiących, że „każde wyostrzenie zdjęcia to AI”. Pojawiło się też wiele artykułów mówiących w podobnym tonie.
Tymczasem modyfikacja zdjęć prowadząca do manipulacji obrazem jest zła. Ale nie można każdej edycji zdjęcia wrzucać do jednego worka.
Obrazy z ostatnich dni to podręcznikowy przykład tego, jak nie poprawiać zdjęć niskiej jakości
Wszystko zaczęło się od pierwszego wygenerowanego obrazu, który przedstawiał moment wejścia prezydenta Karola Nawrockiego do budynku Trybunału Konstytucyjnego. Sam autor grafiki wprost przekazał, że obraz został wygenerowany na podstawie stopklatki z filmu.
Obraz był później udostępniany m.in. przez polityków.
W przypadku zdjęć z zamachu w Krakowie, delikatnie mówiąc, jest jeszcze gorzej. Poniższy wpis ma obecnie 9 mln wyświetleń:
Zwróćmy uwagę na ręce zamachowca na górnym zdjęciu i dziwnie wygięty czarny przedmiot z prawej strony kadru.
Wytworem AI była też grafika, na której twarz zamachowca pokryła się psią sierścią, bo autorowi zależało na wyostrzeniu symbolu widocznego na jego ubraniu. Ta została już usunięta z sieci.
Kolejne przykłady dodaje NASK. Wskazując na pojawienie się na mundurze zamachowca symboli, które niekoniecznie się tam znajdowały. Nie wspominając już o jawnym oszustwie, jak umieszczanie zamachowca obok podającego mu rękę ministra Kierwińskiego.
Arsenał zamachowca z Krakowa. „Mógł oddać kilkaset strzałów”
Przyzwyczajenie do idealnie wyprasowanych kadrów nas gubi
Internet, a w szczególności media społecznościowe, jest pełny idealnych, wymuskanych zdjęć z perfekcyjnie gładkimi teksturami. Nagrania sprzed TK i filmy oraz zdjęcia z Krakowa były wykonane smartfonami. W bardzo słabych warunkach oświetleniowych lub z wykorzystaniem dużego przybliżenia. Niewiele jest na rynku modeli, które są w stanie zrobić to bez drastycznej utraty jakości – bez szumu i problemów z ostrością.
Z jednej strony jestem w stanie zrozumieć, że internauci chcieliby zobaczyć te zdjęcia w lepszej jakości i szukają prostych sposobów na ich poprawienie. Zapominają przy tym, jak duże zasięgi mogą tym uzyskać.
Wspomniany wyżej wpis miał zasięg większy niż niejedna telewizja w Polsce. O ile w tym przypadku zamachowiec „tylko” dostał ręce robota, tak inne bardzo zasięgowe wpisy pokazujące nieistniejące symbole na ubraniu to nic innego jak dezinformacja – mniej lub bardziej celowa.
Szczególnie wyczulone powinny być na to media, które nie powinny udostępniać takich wpisów w materiałach informacyjnych. Ani też ilustrować nimi własne materiały.
Chcesz nagrywać filmy do internetu? Wybierz smartfon zamiast kamery sportowej
Skąd biorą się przekłamania na grafikach poprawianych za pomocą AI? Używamy do tego nieodpowiednich narzędzi
Wykorzystanie nieodpowiednich narzędzi AI może łatwo doprowadzić do powstania elementów, których w oryginalnym kadrze nie było i które nie powinny się w nim znaleźć.
Halucynacje pojawiają się wtedy, gdy podczas poprawiania zdjęcia AI uzupełnia szczegóły, których nie da się jednoznacznie odczytać z oryginału. Zamiast odzyskać ich rzeczywisty wygląd, tworzy wersję prawdopodobną na podstawie wyuczonych wzorców. Trafi lub nie – jak Lewandowski strzelający karnego na dwa tempa.
Efekty mogą być przekonujące, ale zawierające nieprawdziwe tekstury, zmienione rysy twarzy lub zniekształcone elementy obrazu. Większa wyrazistość nie oznacza większej zgodności z rzeczywistością.
Użycie popularnych, ogólnodostępnych narzędzi AI – Gemini czy Grok – powoduje, że modele używają uniwersalnych narzędzi do tworzenia i edycji obrazów, a nie zachowawczego filtra fotograficznego.
Zrobiłem mały eksperyment i spróbowałem poprawić jakość stopklatki z interwencji policji w Krakowie za pomocą różnych narzędzi. Popularne modele AI dostały zadanie wygenerowania fotorealistycznej grafiki i mocno popuściły wodze fantazji, potwierdzając to, co napisałem wyżej.
Grok mocno skupił się na wygenerowaniu twarzy zamachowca i tak bardzo chciał ją pokazać, że zafundował mu dwie głowy. Gemini uznał, że twarz nie będzie istotna, w końcu i tak była zakryta maską, ale zdecydował się na rozmnożenie rąk. W efekcie zamachowiec dostał dodatkową kończynę. Perplexity, korzystając z różnych modeli AI, połączył dwie ręce w jedną i opakował głowę zamachowca wielkim hełmem, pozbawiając go szyi. To, w czym różne modele AI były zgodne, to bogate tekstury ulicy i widocznej w tle ściany.
Nie mylmy pojęć. Nie każde poprawienie zdjęcia jest efektem działania AI
Tym, czego brakuje mi w internetowych publikacjach jest brak informacji, że nie każda ingerencja w zdjęcie jest zła. Podobnie jak nie każde narzędzie AI jest do tego nieodpowiednie.
Istnieją zaawansowane programy, jak choćby Topaz Gigapixel, które są w stanie poprawić ostrość obrazu. Poprzez dodanie kontrastu krawędziom mogą sprawić, że nieostre zdjęcie będzie bardziej wyraźne i zrobią to bez modyfikowania widocznych elementów oraz doklejania rzeczy, których w kadrze nie było.
Czasem sam korzystam z takich narzędzi, ale w konkretnych sytuacjach. Fotografując ludzi w trudnych warunkach oświetleniowych zdarza się, że osoba stojąca pół kroku z tyłu będzie nieostra, jakby została zasłonięta cienką warstwą folii.
Można ją wyostrzyć bez ingerencji w rysy twarzy, a czasem nawet tak, że modyfikacja nie będzie widoczna. Ale nie można tego zlecać popularnemu chatbotowi, który zamiast wyostrzyć twarz, może wygenerować ją od zera.
Przekaz informacyjny, szczególnie w dzisiejszych czasach, można bardzo łatwo zniekształcić. Wprowadzić celową lub przypadkową dezinformację i przyczynić się tym samym do powstawania nowych teorii spiskowych. Tylko dlatego, że nieumiejętnie chcieliśmy poprawić zdjęcie. Czasem ważniejsze jest pokazanie konkretnego momentu, nawet niewyraźnie, niż idealnie ostre kadry.
Unijny Akt o Uczciwości Cyfrowej. Może całkowicie zmienić internet
Obowiązek oznaczania grafik wygenerowanych w AI nie dotyczy każdego
Wspomnijmy jeszcze, że istnieje obowiązek oznaczania grafik tworzonych za pomocą AI, ale jest on bardzo wybiórczy. W przypadku mediów społecznościowych muszą je oznaczać osoby i profile publikujące w celach zawodowych i zarobkowych. Tu zasadne jest pytanie, czy profile polityków dotyczą działalności prywatnej czy zawodowej.
Automatyczna weryfikacja przez algorytmy serwisów społecznościowych, szczególnie X-a, działa źle. Zamieszczone wyżej wpisy nie mają oznaczenia obrazu wygenerowanego w AI, a dosłownie wczoraj zamieszczone przeze mnie zdjęcie, własnoręcznie wykonane aparatem, od razu dostało taką etykietę.
Choć są dostępne różne systemy weryfikacji treści wygenerowanych przez AI, o czym przeczytacie tutaj, z czasem będziemy potrzebować, a w zasadzie już potrzebujemy, lepszych i bardziej dostępnych narzędzi, które nam w tym pomocą.
Może zainteresuje Cię:
