Aż 63 wójtów, burmistrzów i prezydentów miast może stracić możliwość ponownego kandydowania w wyborach samorządowych w 2029 r. I to tylko w jednym województwie. W skali całej Polski ograniczenie może objąć ponad 1,5 tys. samorządowców. Wszystko zależy od przyszłości przepisów o dwukadencyjności, które są przedmiotem prac Sejmu.
- W województwie warmińsko-mazurskim aż 63 spośród 116 obecnych włodarzy może nie wystartować w kolejnych wyborach na dotychczasowe stanowiska.
- W skali całego kraju ograniczenie liczby kadencji może objąć 1528 wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.
- Sejm odrzucił projekt znoszący dwukadencyjność, ale parlamentarzyści zajmują się kolejną propozycją zmiany przepisów.
Ponad połowa samorządowców zarządzających gminami i miastami województwa warmińsko-mazurskiego może zakończyć sprawowanie urzędu w 2029 r. Z zestawienia opracowanego przez Polską Agencję Prasową na podstawie danych Państwowej Komisji Wyborczej wynika, że obowiązujące przepisy o dwukadencyjności uniemożliwią ponowny start w tej samej gminie 63 spośród 116 obecnych włodarzy regionu.
To jeden prezydent miasta, 17 burmistrzów oraz 45 wójtów. Wśród osób objętych ograniczeniem znajduje się m.in. Tomasz Andrukiewicz, który od 20 lat sprawuje urząd prezydenta Ełku.
Skala zmian jest jednak znacznie większa, ponieważ przedstawione liczby dotyczą tylko jednego z 16 polskich województw.
Według opublikowanego 5 listopada zestawienia Krajowego Biura Wyborczego w całej Polsce aż 1528 samorządowców nie będzie mogło ubiegać się o kolejną kadencję na dotychczas zajmowanych stanowiskach, jeżeli przepisy pozostaną bez zmian.
W przypadku województwa warmińsko-mazurskiego KBW wskazało 64 osoby. W zestawieniu ogólnopolskim uwzględniono jednak również samorządowców, którzy utracili mandat w trakcie obecnej kadencji.
Wieloletni burmistrzowie mogą odejść. Część nie widzi następców
Niektórzy z samorządowców, których obejmie ograniczenie, już przygotowują się do zakończenia pracy na dotychczasowych stanowiskach.
Burmistrz Orzysza Zbigniew Włodkowski powiedział PAP, że zamierza przejść na emeryturę. Jak przyznał, dostrzega w swojej gminie osoby, które mogłyby go zastąpić.
Inaczej sytuację ocenia Piotr Jakubowski, który sprawuje urząd burmistrza Mikołajek już siódmą kadencję. Chociaż również może przejść na emeryturę, nie widzi obecnie odpowiedniego następcy.
W rozmowie z PAP wyraził obawy, że o urząd mogą ubiegać się kandydaci, którzy w jego ocenie nie będą kierować się interesem mieszkańców. Jednocześnie przyznał, że liczy na zniesienie dwukadencyjności.
Podobne stanowisko zajmuje burmistrz Rucianego-Nidy Piotr Feliński. Przekonywał, że w okresie sprawowania przez niego urzędu budżet gminy wzrósł z 17 do 75 mln zł. Obawia się, że zmiana władz może zagrozić ciągłości realizowanych przedsięwzięć.
Dlaczego tak wielu samorządowców nie będzie mogło kandydować?
Przyczyną są przepisy wprowadzone w 2018 r., za rządów Prawa i Sprawiedliwości. Ograniczono wówczas możliwość sprawowania urzędu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do dwóch kadencji w tej samej gminie. Jednocześnie wydłużono pojedynczą kadencję z czterech do pięciu lat.
Do limitu nie wlicza się jednak kadencji sprawowanych przed wejściem w życie nowych regulacji.
W praktyce oznacza to, że samorządowcy wybrani w 2018 r., a następnie ponownie w 2024 r., wyczerpali już przewidziany przepisami limit. Jeśli prawo się nie zmieni, w wyborach w 2029 r. nie będą mogli ubiegać się o ten sam urząd w swojej gminie.
Nie oznacza to jednak całkowitego zakazu kandydowania. Osoby objęte ograniczeniem mogą ubiegać się o stanowisko wójta, burmistrza lub prezydenta w innej gminie.
Sejm odrzucił zniesienie dwukadencyjności. Sprawa nie jest zakończona
Przyszłość przepisów pozostaje przedmiotem sporu politycznego.
Czytaj również: Dyktatura wójtów. „Oni mają więcej władzy niż premier”
22 października Sejm odrzucił przygotowany przez PSL projekt nowelizacji Kodeksu wyborczego, którego głównym założeniem było zniesienie dwukadencyjności. Za zmianą zagłosowało 213 posłów, przeciw było 215, a dziewięciu wstrzymało się od głosu.
Po głosowaniu lider PSL Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiedział dalsze starania o zmianę przepisów. Premier Donald Tusk również dopuścił możliwość ponownego rozpatrzenia propozycji.
W Sejmie znajduje się odrębny projekt Senatu, przewidujący zniesienie limitu kadencji. Jego pierwsze czytanie odbyło się 5 listopada. Wnioski o odrzucenie projektu złożyli m.in. przedstawiciele PiS i Razem, natomiast za kontynuowaniem prac opowiedzieli się m.in. politycy KO i PSL.
Zwolennicy zniesienia dwukadencyjności argumentują, że to mieszkańcy powinni decydować, jak długo dany samorządowiec może sprawować urząd. Przeciwnicy zmian wskazują natomiast na potrzebę regularnej wymiany władz i ograniczania koncentracji wpływów.
Jeśli przepisy pozostaną w obecnym kształcie, wybory w 2029 r. oznaczać będą konieczność wyłonienia nowych włodarzy w ponad 1,5 tys. gmin i miast w całej Polsce.