Już przed laty wyjaśniono budowę i działanie neuronowego systemu lokalizacji przestrzennej – tzw. GPS mózgu, który pomaga człowiekowi poruszać się w przestrzeni. Niemiecki naukowiec Christian Doeller otworzył nowy rozdział w tych badaniach. Dowiódł, że „wewnętrzny GPS” pozwala nie tylko poruszać się z punktu A do punktu B, ale również sortować, porównywać i zapamiętywać informacje.
- Prof. Christian Doeller rozwinął badania mózgu jako „wewnętrznego GPS” – udowodnił, w jaki sposób porządkujemy informacje o świecie.
- Niemiecki naukowiec otrzymał niedawno prestiżową nagrodę Gottfried Wilhelm Leibniz Prize.
- Obecnie pracuje nad wyjaśnieniem, w jaki sposób mózg przetwarza interakcje społeczne i wspólne uczenie się.
Prof. Christian Doeller z Instytutu Maxa Plancka ds. Nauk Poznawczych i Mózgu w Lipsku w Niemczech jest autorem przełomowych badań dotyczących mózgu. Już w 2010 roku jako jeden z pierwszych na świecie wykazał, że u ludzi działają tzw. komórki siatkowe – neurony tworzące coś w rodzaju wewnętrznego układu współrzędnych. Wcześniej zjawisko to obserwowano wyłącznie u szczurów i myszy.
Od walki z Wałęsą do szamańskich rytuałów w Amazonii. Stan Tymiński wspomina
W kolejnych latach Doeller badał tzw. GPS mózgu, czyli system służący do orientacji w rzeczywistej przestrzeni fizycznej. W swoich badaniach udowodnił, że system ten odpowiada za znacznie więcej: zbiera nasze myśli, wspomnienia i wiedzę, a następnie porządkuje je – niczym nawigacja układa punkty na mapie.
W grudniu 2025 r. naukowiec odebrał jedną z najważniejszych niemieckich nagród naukowych – Gottfried Wilhelm Leibniz Prize. Z profesorem Doellerem rozmawiała stacja Euronews.
Jak mózg grupuje informacje
Naukowiec i jego zespół prowadzą badania przy użyciu rezonansu magnetycznego. Uczestnicy eksperymentów grają w proste gry komputerowe. Wcielają się na przykład w taksówkarzy, którzy muszą przewieźć pasażera najkrótszą drogą przez wirtualne miasto. Im lepiej radzą sobie z zadaniem, tym wyraźniejsza jest aktywność w kluczowych obszarach mózgu.
Doeller przekonuje, że ten sam mechanizm, który pomaga nam odnaleźć drogę w nieznanej okolicy, służy również do grupowania podobnych informacji. Można to porównać do tematycznego układania notatek na biurku.
– Jeśli pamiętacie czasy szkolne: kartki z notatkami były również układane przestrzennie w celu uporządkowania pojęć. Przestrzeń to doskonałe narzędzie do wizualizacji rzeczy znajdujących się blisko siebie lub daleko od siebie w oparciu o podobieństwa i różnice – powiedział naukowiec stacji Euronews.
Mózg a interakcje społeczne
Dzięki wysokiej nagrodzie pieniężnej uzyskanej z Gottfried Wilhelm Leibniz Prize Doeller zamierza ruszyć z nowymi, jeszcze bardziej złożonymi eksperymentami. Najbliższy projekt zakłada jednoczesne skanowanie mózgów dwóch osób rozwiązujących wspólnie zadanie poznawcze. Celem jest wyjaśnienie, jak mózg przetwarza interakcje społeczne i wspólne uczenie się.
Przemysław Czarnek wyznaczy trend? Polacy ocenili tak wczesny start kampanii
Instytut Maxa Plancka ds. Nauk Poznawczych i Mózgu, w którym pracuje prof. Doeller, zajmuje się także pacjentami z wczesnymi objawami choroby Alzheimera oraz osobami zmagającymi się z tzw. long covid. Wyniki tych badań klinicznych nie zostały jeszcze opublikowane, ale mogą rzucić nowe światło na to, dlaczego zaburzenia „wewnętrznego GPS” tak mocno wpływają na pamięć i orientację w życiu codziennym.