W ciągu najbliższych kilku lat w Polsce ma powstać co najmniej kilka tysięcy nowoczesnych automatów, które zwrócą kaucję za opakowania bezpośrednio na kartę płatniczą. Urządzenia pojawiają się już na osiedlach w największych miastach, a operatorzy kaucyjni zapowiadają dynamiczną rozbudowę sieci. Pozwoli to na oddawanie butelek bez konieczności wchodzenia do sklepów i odbierania papierowych bonów.
- W Polsce powstać ma kilka tysięcy automatów wypłacających kaucję na kartę płatniczą. Urządzenia staną na osiedlach i w punktach turystycznych.
- Automaty odpowiadają za zbiórkę 87 proc. opakowań kaucyjnych. Na koniec czerwca w kraju działało 64 tys. punktów zbiórki.
- Do końca czerwca Polacy oddali ponad 2,3 mld opakowań. W systemie działa obecnie sześciu operatorów.
Z danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że na koniec czerwca w kraju działało 64 tys. punktów zbiórki. Choć automaty znajdowały się w niespełna 14 tys. z nich, co stanowiło 21 proc. wszystkich miejsc, to właśnie maszyny odpowiadały za zebranie aż 87 proc. opakowań objętych kaucją. Poza automatami ulokowanymi w sklepach, funkcjonuje również ponad 200 punktów osiedlowych, turystycznych oraz zlokalizowanych w zakładach pracy.
Standardowe recyklomaty montowane w sklepach wydają najczęściej bony na zakupy. Ich zamiana na gotówkę wymaga podejścia do kasy. Resort klimatu zapowiedział jednak rozwijanie alternatywnych form rozliczeń, w tym przelewów na kartę płatniczą, aplikacji mobilnych czy opasek elektronicznych używanych m.in. w parkach wodnych.
Wiele firm proponuje alternatywne podejścia do kaucjomatów
Jednym z podmiotów wdrażających to rozwiązanie jest operator Kaucja.pl, który stawia urządzenia na terenach spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych. Firma zakłada, że w samej Warszawie i sąsiednich powiatach uruchomi ponad 500 automatów, a w perspektywie trzech-czterech lat ich liczba w całej Polsce sięgnie 4 tys. Obecnie tempo instalacji wynosi ok. 15 maszyn tygodniowo.
– Po osiągnięciu poziomu około 120 aktywnych automatów w Warszawie, projekt będzie rozszerzany na kolejne duże miasta, w tym Łódź, Poznań, Wrocław, Kraków oraz region Śląska. Oznacza to, że rozwiązania umożliwiające bezpośredni zwrot kaucji na konto lub kartę będą stopniowo coraz szerzej dostępne – poinformował Dariusz Dworzecki z Kaucja.pl.
Czytaj też: Ekologia jest bez szans. Za przeciwnika ma system kaucyjny
Podobne działania podejmuje PolKa – Polska Kaucja. Maszyny wypłacające pieniądze na kartę działają już m.in. w Zamościu oraz na warszawskiej Białołęce. Firma planuje także wdrożenie urządzeń przyjmujących hurtowe ilości opakowań naraz.
O krok dalej idzie spółka Reselekt, stawiająca na punkty w węzłach komunikacyjnych i miejscach atrakcyjnych turystycznie, gdzie automat nie ma bezpośredniego powiązania z konkretną placówką handlową.
Wprowadzenie urządzeń do zbiórki masowej wiąże się jednak z wyzwaniami finansowymi oraz przestrzennymi. Na barierę inwestycyjną zwracają uwagę przedstawiciele branży.
– Ich wykorzystanie będzie uzależnione przede wszystkim od charakteru danej lokalizacji i potrzeb konkretnego partnera – wskazał Zygmunt Ochał z Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka, komentując planowane wdrożenia większych maszyn.
System kaucyjny w Polsce działa już blisko rok
Polski system kaucyjny wszedł w życie 1 października 2025 r. Doliczana kaucja wynosi 0,50 zł w przypadku plastikowych butelek po napojach o pojemności do 3 l oraz metalowych puszek do 1 l. Od 2026 r. regulacjami objęto również szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 l z kaucją w wysokości 1 zł. Aby odzyskać środki, nie trzeba okazywać paragonu, lecz opakowanie nie może być zgniecione i musi posiadać wyraźny znak kaucyjny.
Do końca czerwca Polacy oddali w ramach systemu ponad 2,3 mld opakowań, z czego 1,4 mld stanowiły butelki PET, a 900 mln puszki. Oznacza to znaczny wzrost w porównaniu z majem (1,6 mld) i kwietniem (1 mld). Obecnie w Polsce funkcjonuje sześciu operatorów, a dwaj kolejni dołączą w 2027 r. Celem do roku 2028 jest osiągnięcie 77 proc. poziomu selektywnej zbiórki, natomiast od 2029 r. wskaźnik ten ma wynieść 90 proc.