Opublikowano wyniki badania PISA 2025 dotyczącego nauk przyrodniczych, matematyki i czytania piętnastolatków. Wicedyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych – PIB Tomasz Gajderowicz ocenił wyniki jako „druzgocące”. Polscy uczniowie wypadli powyżej średniej UE i OECD, ale wciąż gorzej niż w ostatnich latach.
- Polscy uczniowie zdobyli w PISA 2025 wyniki powyżej średniej OECD i UE we wszystkich trzech badanych dziedzinach – naukach przyrodniczych, matematyce i czytaniu ze zrozumieniem.
- Globalnie wyniki uczniów gwałtownie spadają – eksperci mówią o „druzgocącym” kryzysie edukacyjnym i wiążą go z rosnącym uzależnieniem młodzieży od świata cyfrowego.
- Minister edukacji Barbara Nowacka podkreśliła, że mimo wyhamowania spadków polska edukacja wymaga dalszych zmian w ramach reformy „Kompas Jutra”.
We wszystkich trzech obszarach badania PISA 2025 wyniki polskich piętnastolatków są powyżej średniej dla 38 krajów OECD oraz 27 krajów Unii Europejskiej. W naukach przyrodniczych, które były dziedziną wiodącą tej edycji, polscy uczniowie zdobyli średnio 495 punktów, wobec 476 w UE i 482 w OECD. Lepsze wyniki w Unii Europejskiej osiągnęły jedynie Estonia i Finlandia.
W matematyce polscy uczniowie uzyskali 484 punkty, a w rozumieniu czytanego tekstu – 482 punkty, znacznie przewyższając unijne i światowe średnie.
Raport PISA 2025 (fot. PISA 2025)
Dyrektor Instytutu Badań Edukacyjnych – PIB Maciej Jakubowski podkreślił, że PISA to jedyne badanie międzynarodowe realizowane w Polsce nieprzerwanie od 2000 r., dające pełny obraz zmian w polskiej szkole na tle świata.
Wicedyrektor IBE-PIB Tomasz Gajderowicz zwrócił uwagę, że wyniki z 2025 r. są zbliżone do tych sprzed trzech lat – oznacza to, że Polsce udało się zatrzymać spadek, który dotknął niemal cały kontynent. Jak ocenił, w Unii Europejskiej nie ma kraju, w którym wyniki by wzrosły, a większość systemów notuje istotne pogorszenie.
Wynika PISA 2025 – nauki przyrodnicze (fot. Instytut Badań Edukacyjnych)
Wynika PISA 2025 – matematyka (fot. Instytut Badań Edukacyjnych)
Wynika PISA 2025 – czytanie (fot. Instytut Badań Edukacyjnych)
Globalny kryzys umiejętności
Zdaniem Gajderowicza globalne wyniki PISA 2025 są „druzgocące” – po raz pierwszy pojawiło się pokolenie, które w podstawowych umiejętnościach wypada wyraźnie słabiej niż starsi. Najbardziej ucierpiały matematyka i czytanie ze zrozumieniem, natomiast nauki przyrodnicze okazały się najbardziej odporne na spadki. Ekspert wiąże pogorszenie wyników z rosnącym uzależnieniem młodzieży od świata cyfrowego – uczniowie odczuwający silniejszy stres bez dostępu do telefonu osiągali wyniki odpowiadające stracie ponad dwóch lat nauki.
Skalę problemu pokazuje przykład Finlandii, przez lata uznawanej za wzorcowy system edukacyjny. Kraj ten notuje dziś jedne z największych spadków, co – jak zaznaczył Gajderowicz – powinno być przestrogą przed reformami opartymi na modach, a nie na rzetelnych badaniach. Jako pozytywny przykład wskazał Anglię, której strategie dydaktyczne, oparte na badaniach naukowych, zainspirowały polską reformę programową „Kompas Jutra”.
Nowacka: przed nami wiele pracy
Komentując wyniki, minister edukacji Barbara Nowacka przyznała, że kryzys edukacyjny w rozwiniętych krajach UE jest faktem, a jego przyczyną są pokłosie pandemii i ekspansja świata cyfrowego w życiu młodych ludzi. Zaznaczyła, że Polsce udało się w znacznej mierze wyhamować spadki, które w innych krajach są drastyczne, ale polska edukacja „ewidentnie potrzebuje zmiany”.
Szefowa MEN wskazała, że reforma „Kompas Jutra” opiera się na analizie wyników poprzedniej edycji PISA oraz na doświadczeniach krajów, które radzą sobie najlepiej – w tym Wielkiej Brytanii, wskazanej przez IBE-PIB jako benchmark reformy już w 2024 r. Jak podkreśliła, edukacja wymaga dziś większej dyscypliny, silniejszego prowadzenia uczniów przez nauczycieli i stałego wsparcia merytorycznego.
W badaniu PISA 2025 wzięło udział 91 krajów i regionów oraz ponad 760 tys. uczniów na świecie, w tym 7103 uczniów z 217 polskich szkół. Najwyższe wyniki tradycyjnie osiągnęli uczniowie z krajów i regionów Azji, m.in. Singapuru, Makao i Tajwanu.
Obejrzyj także: