Gwałtownie rośnie liczba osób ubiegających się o niemieckie obywatelstwo w ramach zadośćuczynienia za prześladowania z czasów nazistowskich – informuje Deutsche Welle. Zdecydowana większość wniosków spływa od obywateli Izraela, a eksperci wskazują na bezpośredni związek tego zjawiska z sytuacją geopolityczną na świecie.
- Do niemieckich urzędów wpłynęło już ponad 170 tys. wniosków o nadanie obywatelstwa od osób poszkodowanych przez III Rzeszę i ich potomków.
- Obywatele Izraela odpowiadają za blisko 80 proc. wniosków powiązanych z nazistowskimi represjami oraz niemal połowę spraw dotyczących odebrania obywatelstwa.
- Poza rozszerzeniem przepisów z 2021 r., kluczowym czynnikiem skłaniającym do ubiegania się o niemiecki dokument są zmiany geopolityczne.
Niemcy odbijają się od dna. „Chory człowiek Europy” znów chce być w czołówce
W ostatnich latach w niemieckim Federalnym Urzędzie Administracyjnym odnotowano wyjątkowe zainteresowanie procedurami przywracania oraz nadawania obywatelstwa. Jak podaje Deutsche Welle, do instytucji odpowiedzialnej za te formalności wpłynęło łącznie ponad 170 tys. wniosków od osób prześladowanych przez hitlerowski reżim narodowosocjalistyczny oraz ich potomków.
Najwięcej wniosków z Izraela
Analiza danych pokazuje jasną dominację jednego rejonu świata. Od 2023 r. w przybliżeniu 45 proc. spraw dotyczących pozbawienia obywatelstwa w okresie istnienia III Rzeszy składają obywatele Izraela. Co więcej, w przypadku wniosków uwarunkowanych prześladowaniami nazistowskimi, udział Izraelczyków sięga blisko 80 proc.
Razem, a jednak osobno. Dlaczego Niemcy wciąż są podzielone?
Według ekspertów motywacja stojąca za składaniem wniosków ma wymiar nie tylko historyczny i symboliczny, ale w dużej mierze pragmatyczny.
W przypadku Izraela duży wzrost zainteresowania niemieckim obywatelstwem zaobserwowano od 2023 r. To właśnie wtedy bezprecedensowego ataku na ten kraj dokonał Hamas. Później wybuchł kolejny konflikt w Strefie Gazy.
– W większości przypadków chodzi o zabezpieczenie na przyszłość. Żydowska historia pokazuje, że warto mieć plan B. W latach 30. XX wieku większość państw nie chciało przyjmować żydowskich uchodźców. To doświadczenie wciąż jest obecne w pamięci wielu ludzi – wyjaśnia socjolog Lukas Fuchs z Niemieckiego Centrum Badań nad Integracją i Migracją (DeZIM), którego cytuje Deutsche Welle.
Wyraźnym przykładem jest także Wielka Brytania i jej decyzja o opuszczeniu Unii Europejskiej w 2020 r. Po brexicie niemieckie obywatelstwo stało się wyjątkowo atrakcyjnym rozwiązaniem, ponieważ umożliwiło zachowanie pełnych praw wynikających z posiadania paszportu państwa członkowskiego UE.
Rozszerzenie prawa i statystyki
Prawo do ubiegania się o niemiecki paszport w ramach rekompensaty gwarantuje tamtejsza Ustawa Zasadnicza. Zapisy te tradycyjnie dotyczyły osób pozbawionych obywatelstwa przez nazistów oraz ich spadkobierców. W 2021 r. weszła w życie nowelizacja, która znacząco poszerzyła krąg uprawnionych – objęła ona także te osoby i ich potomków, którzy z powodu nazistowskich represji w ogóle nie mieli możliwości uzyskania niemieckiego obywatelstwa w tamtym okresie.
Skutki zmian prawnych oraz rosnącego zainteresowania wyraźnie odzwierciedlają statystyki Federalnego Urzędu Statystycznego, podsumowujące decyzje pozytywne. Jak wylicza Deutsche Welle, w 2025 r. liczba zatwierdzonych naturalizacji restytucyjnych wzrosła o prawie 60 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim, osiągając poziom około 11,5 tys. Z tej liczby dokładnie 5924 przypadki dotyczyły obywateli Izraela (dla porównania w 2024 r. było to 3640 osób).
Drugą najliczniejszą grupą byli obywatele USA, którym przyznano 2995 paszportów (w stosunku do 2025 w roku poprzednim). Europejczycy skorzystali z tej procedury w 1508 przypadkach.
Obejrzyj także: