Wynalazek opracowany przez zespół polskich naukowców z firmy PolTREG, kierowanego przez prof. Piotra Trzonkowskiego, może znacznie usprawnić leczenie chorób autoimmunologicznych. Technologia ma otrzymać ochronę patentową w USA.
- Zespół polskich naukowców z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego rozwija drugą generację terapii opartych na limfocytach T regulatorowych.
- Dzięki niej komórki układu odpornościowego mają trafiać dokładnie do miejsca, w którym rozwija się choroba autoimmunologiczna.
- Gdański Uniwersytet Medyczny (GUMed), był pierwszym ośrodkiem na świecie, w którym zastosowano komórki TREG w leczeniu człowieka.
Limfocyty T regulatorowe (TREG), którymi leczą naukowcy z firmy PolTREG, są komórkami układu odpornościowego odpowiedzialnymi za hamowanie nadmiernej reakcji immunologicznej. Można je nazwać biologicznymi strażnikami organizmu — pilnują, aby układ odpornościowy walczył z infekcjami, a przy okazji nie niszczył naszych własnych tkanek.
Jeśli limfocytów TREG jest za mało, białe krwinki zaczynają „strzelać” np. do tarczycy, trzustki czy mózgu. Tak powstaje m.in. cukrzyca typu 1, choroba Hashimoto czy stwardnienie rozsiane.
Gdański Uniwersytet Medyczny (GUMed), był pierwszym ośrodkiem na świecie, w którym zastosowano komórki TREG w leczeniu człowieka.
– Pierwsza generacja naszej terapii polega na pobraniu komórek TREG od pacjenta, namnożeniu ich w specjalistycznym laboratorium i ponownym podaniu choremu. W ciągu dwóch dekad przeprowadziliśmy nad tym rozwiązaniem pięć badań klinicznych. Całość badań była przeprowadzona w Polsce i finansowana kapitałem krajowym. Dziś ta metoda znajduje się w procesie autoryzacji rynkowej w Europejskiej Agencji Leków (EMA) – tłumaczył prof. Trzonkowski.
Komórki mają rozpoznawać chorobę w organizmie
W styczniu 2026 r. EMA oficjalnie zakwalifikowała preparat PolTREG-T1D (PTG-007) do złożenia wniosku o dopuszczenie do obrotu w procedurze centralnej.
– Jeśli procedura zakończy się sukcesem, będzie to pierwsza terapia komórkowa opracowana w Europie Środkowo-Wschodniej zarejestrowana przez EMA, która będzie przeznaczona do leczenia cukrzycy. W ograniczonym zakresie terapia jest już stosowana w formule wyjątku szpitalnego w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku – powiedział naukowiec.
Druga generacja TREG ma sprawić, że te komórki wędrowały nie tylko do obszarów objętych chorobą, ale również do innych miejsc organizmie. PolTREG otrzymał na swój wynalazek ochronę patentową, rozwijana przez zespół prof. Trzonkowskiego. Naukowcy opracowali sposób nadania limfocytom T regulatorowym antygenowej specyficzności, czyli swoistego biologicznego „adresu”.
W praktyce, jak tłumaczył ekspert, oznacza to, że komórki TREG mają rozpoznawać konkretny proces chorobowy i trafiać dokładnie tam, gdzie są potrzebne: w cukrzycy typu 1 - do trzustki, w stwardnieniu rozsianym - do mózgu, w reumatoidalnym zapaleniu stawów - do stawów, a w nieswoistych zapaleniach jelit - do jelit.
Profesor porównał ten proces do wyposażenia komórek w biologiczny system nawigacji. - Ten wynalazek koncentruje się na metodzie nauczenia komórek, aby nie wędrowały przypadkowo, lecz trafiały do ściśle określonego miejsca, czyli tam, gdzie rozwija się choroba – tłumaczył prof. Trzonkowski.
Na starość zajmą się nami roboty? System już pęka
Większa szansa na odzyskanie zdrowia
Jak dodał, takie podejście może mieć znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa leczenia. – Pacjent ma po prostu większą szansę, że odpowie na leczenie – ocenił naukowiec.
Według prof. Trzonkowskiego potencjalne zastosowanie terapii jest bardzo szerokie. – W medycynie jest opisanych około 80 różnych chorób autoimmunologicznych, gdzie te komórki można by było w ten sposób profilować – zaznaczył.
W ubiegłym tygodniu technologia ta uzyskała decyzję o zamiarze przyznania patentu w Stanach Zjednoczonych. Wcześniej wynalazek objęto ochroną patentową w Europie i Japonii. Właścicielem rozwiązania pozostaje Gdański Uniwersytet Medyczny, a wyłączną licencję posiada spółka PolTREG, której prof. Trzonkowski jest współzałożycielem i prezesem zarządu.
Terapia TREG drugiej generacji nie jest jeszcze dostępna dla pacjentów i musi przejść badania kliniczne. Według prof. Trzonkowskiego prace nad nią powinny potrwać krócej niż w przypadku pierwszej generacji; może to być perspektywa około pięciu–sześciu lat.
Prof. Trzonkowski jest laureatem wielu krajowych i międzynarodowych nagród. Za badania nad limfocytami T regulatorowymi i ich pionierskie zastosowanie w terapii komórkowej chorób człowieka otrzymał w 2017 roku Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2017, uznawaną za najbardziej prestiżowe polskie wyróżnienie naukowe.