Przedterminowe wybory parlamentarne w Serbii przyniosły pierwszą od 14 lat zmianę układu sił politycznych. Lider listy „Zjednoczona Serbia” i były prezydent kraju Aleksandar Vuczić ogłosił w niedzielnym oświadczeniu, że najwięcej mandatów zdobyła opozycyjna formacja studencka.
- Opozycyjna formacja studentów zdobyła większość mandatów w 250-osobowym parlamencie. Ugrupowanie ma objąć od 135 do 140 miejsc w izbie.
- Aleksandar Vuczić oficjalnie ogłosił porażkę bloku rządzącego w niedzielnym głosowaniu. Były prezydent zapowiedział przejście ugrupowania do opozycji.
- Służby porządkowe zablokowały ulice wokół siedziby komisji wyborczej i parlamentu w Belgradzie. W stolicy rozlokowano dodatkowe patrole policji.
Według wstępnych szacunków bezwzględną większość w 250-osobowym parlamencie obejmie ugrupowanie „Lista Studencka – Studenci Zwyciężają”. Aleksandar Vuczić wskazał, że jego ugrupowanie przechodzi do opozycji, a zwycięska lista uzyska od 135 do 140 mandatów poselskich.
– Nie mamy jeszcze pełnych wyników, wielu będzie zaskoczonych i zrozumiecie, jak bardzo niektórzy kłamali. Na podstawie próby warstwowej jest jasne, że przegraliśmy te wybory – oświadczył Aleksandar Vuczić podczas niedzielnego wystąpienia. Dodał również, że „jest przyzwyczajony do działania w opozycji”.
Po ogłoszeniu tych doniesień w sztabie wyborczym opozycji oraz na ulicach Belgradu rozpoczęło się masowe świętowanie. Kandydaci zwycięskiej formacji wraz ze zgromadzonymi mieszkańcami i młodzieżą akademicką wznoszą okrzyki „Zwycięstwo!” i odśpiewują pieśni okolicznościowe.
Wzmożone siły bezpieczeństwa na ulicach
Równolegle w centrum serbskiej stolicy wdrożono zaostrzone środki bezpieczeństwa. W pobliżu gmachu parlamentu, w sąsiednim parku, a także wokół siedziby prezydenta oraz państwowego nadawcy RTS zgromadzono liczne patrole policji, oddziały żandarmerii oraz pojazdy przystosowane do rozpędzania demonstracji.
Dojście do siedziby Republikańskiej Komisji Wyborczej (RIK) zostało całkowicie zablokowane poprzez zamknięcie przylegającej ulicy. Właściciele tamtejszych lokali handlowo-usługowych prewencyjnie zabezpieczyli witryny drewnianymi płytami.
Liczne nieprawidłowości i rekordowa frekwencja
W trakcie głosowania monitorująca przebieg elekcji organizacja CeSID odnotowała do godz. 17 łącznie 260 zgłoszeń dotyczących incydentów przemocy oraz nieprawidłowości proceduralnych w rejonie lokali wyborczych
Z kolei dyrektor RIK Vladimir Dimitrijević ocenił oficjalnie, że głosowanie przebiegało „spokojnie, z drobnymi nieprawidłowościami”, a wszelkie spory członkowie komisji rozwiązywali na bieżąco. Podjął on także decyzję, że lokale pozostały otwarte po godz. 20 dla wszystkich wyborców, którzy ustawili się w kolejkach przed wyznaczoną porą.
Zgodnie z danymi RIK do udziału w głosowaniu uprawnionych było 6 450 523 obywateli. W granicach państwa przygotowano 8270 lokali wyborczych, a poza granicami zorganizowano 93 komisje w 37 państwach. Dodatkowo powstało 29 obwodów w zakładach karnych. O 250 miejsc poselskich rywalizowało 2418 kandydatów zgłoszonych przez 18 komitetów wyborczych.
Mandaty dzielone są proporcjonalnie przy ustawowym progu trzech proc. W całym kraju widoczna była wyraźnie wyższa frekwencja niż 17 grudnia 2023 r., gdy w poprzednich wyborach do godz. 18 głos oddało 51,93 proc. uprawnionych.
Dwa lata protestów przed wyborami
Przeprowadzenie przedterminowej elekcji było bezpośrednim następstwem masowych protestów społecznych. Fala demonstracji wybuchła po katastrofie budowlanej na dworcu kolejowym w Nowym Sadzie z 1 listopada 2024 r., gdzie w wyniku zawalenia się betonowego zadaszenia poniosło śmierć 16 osób.
Uczestnicy protestów oskarżyli przedstawicieli władzy o korupcję i wieloletnie zaniedbania inwestycyjne. Rolę liderów ruchu społecznego przejęli studenci, powołując ogólnokrajową alternatywę polityczną.
Może zainteresuje Cię także: