Jeśli porównamy obecny stan rzeczy z sytuacją sprzed roku, bezpieczeństwo naszego państwa uległo pogorszeniu. Nie wynika to z jednego wydarzenia ani z pojedynczej decyzji Kremla, lecz z kilku nakładających się procesów, które łącznie tworzą coraz bardziej niepokojący obraz.
Warszawa chce stałej bazy USA, ale zabiega o nią w momencie, gdy Amerykanie zaczynają kwestionować sens modelu, na którym przez dekady opierali swoją obecność wojskową na świecie. Doświadczenia wojny z Iranem pokazują, że duże i wysunięte bazy mogą być nie tylko atutem, lecz także strategicznym obciążeniem.
Europa mogłaby pokonać Rosję w krótkim czasie, a rosyjskie zdolności rafineryjne zostałyby zniszczone w ciągu kilku tygodni. Taką wizję podczas konferencji w Kijowie przedstawił minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. Warto jednak sprawdzić, ile w tej diagnozie strategicznego realizmu, a ile politycznej deklaracji.
USA przejęły kontrolę nad częścią wenezuelskich złóż ropy i otworzyły rynek dla światowych koncernów. W grze o miliardy baryłek surowca znalazły się firmy z Europy i Ameryki, ale polskiego Orlenu nadal wśród nich nie ma. Czy Polska wykorzysta szansę, zanim rynek zostanie podzielony?
Rozpoczynają się nowe rozmowy między Rosją a Ukrainą. Stany Zjednoczone mogą ponownie próbować zmusić Kijów do zaakceptowania rosyjskich warunków. Choć państwa europejskie wywalczyły sobie miejsce przy stole rozmów, Polski ponownie przy nim zabrakło.
Od miesięcy jesteśmy bombardowani informacjami, że musimy przygotowywać się na możliwość wojny z Rosją. Niespodziewana wizyta szefa CIA w Moskwie tylko spotęgowała niepewność i pytania o skalę zagrożenia. W Polsce najważniejsze pytanie, które powinniśmy dziś zadać, brzmi: czy Polska faktycznie jest gotowa na rosyjski atak?
Prezydent Karol Nawrocki podczas dzisiejszego wystąpienia na Westerplatte nie ograniczył się jedynie do ponowienia żądania reparacji ani do kolejnego przypomnienia Niemcom o ich historycznej odpowiedzialności. W jego przemówieniu pojawił się element znacznie bardziej interesujący z punktu widzenia bieżącej polityki państwa. Było nim bezpośrednie wezwanie do rzeczywistej realizacji partnerstwa polsko-niemieckiego.
Nie kolejne uderzenia militarne, lecz maksymalny nacisk gospodarczy. Tak Donald Trump zapowiada najbliższe działania wobec Iranu. Problemem pozostaje jednak skuteczne domknięcie tej presji, ponieważ amerykańskie siły zbrojne mierzą się z rosnącymi brakami. Waszyngton zdaje się więc sięgać po swój największy atut, czyli globalną sieć sojuszy.
W ramach polityki „drapieżnej hegemonii” Waszyngton domaga się od sojuszników z NATO bezwzględnej lojalności politycznej i gospodarczej. Najnowszy raport Białego Domu, zarzucający Polsce udział w pomaganiu Chinom w omijaniu amerykańskich ceł, może być wstępem do postawienia Warszawy przed brutalnym wyborem: albo rezygnacja z relacji handlowych z Pekinem, albo stała obecność wojsk USA nad Wisłą.
Polska, przeznaczając rekordowe środki na obronność, postawiła na system Patriot jako fundament ochrony swojego nieba. Doświadczenia Ukrainy oraz irańskiej odpowiedzi na amerykańskie ataki pokazują jednak, że nawet najnowocześniejsze uzbrojenie nie zapewnia skutecznego odstraszania, jeśli zapasy amunicji mogą zostać wyczerpane szybciej, niż przemysł jest w stanie je odtworzyć.
Politycy mogą zaklinać rzeczywistość, lecz od demografii i problemów gospodarczych nie da się uciec przedwyborczym hasłem. Polaków ubywa, przedsiębiorcy coraz częściej mierzą się z niedoborem pracowników, a państwo dopłaca dziesiątki miliardów złotych do systemu ubezpieczeń społecznych. Mimo to walka ze względnie przyjazną imigracją staje się politycznym paliwem.
Dopiero po półtora miesiąca od podpisania porozumienia o współpracy obronnej między Warszawą a Berlinem polska opinia publiczna poznała jego treść. I to nie z polskich, tylko z niemieckich źródeł. Strona polska potraktowała negocjacje umowy zaskakująco swobodnie. Z kolei Berlin będzie mógł się uwiarygodnić względem Litwy – naszym kosztem.
Rosyjskie ataki na ukraińskie porty i próba blokady morskiego eksportu zbóż mogą wywołać gospodarczy efekt domina w Europie Środkowej. Jednym z najbardziej narażonych państw jest Polska, która już w latach 2022–2023 boleśnie odczuła skutki załamania ukraińskich szlaków eksportowych. Powrót kryzysu grozi ponownym konfliktem wokół zboża i nową falą napięć między Warszawą a Kijowem.
Blokada cieśniny Ormuz ponownie odcięła jeden z najważniejszych szlaków eksportu ropy na świecie. Mimo to ceny surowca pozostają względnie stabilne. Kierowcy nie mają jednak powodów do radości, bo paliwo wciąż jest drogie, a o jego cenie coraz częściej decydują koszty transportu i logistyki, a nie sama baryłka ropy.
Po zaledwie kilku tygodniach formalnego rozejmu między Stanami Zjednoczonymi a Iranem rozmowy o jego warunkach ustąpiły miejsca działaniom zbrojnym. Po krótkiej przerwie na uzupełnienie zapasów na Bliski Wschód powróciła wojna.
Szczyt NATO w Ankarze ma dotyczyć wydatków obronnych, przemysłu zbrojeniowego i wsparcia Ukrainy. W rzeczywistości jego stawką jest jednak coś znacznie większego: odpowiedź na pytanie, czy Europa zdoła przejąć większą odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo w czasie, gdy Stany Zjednoczone stopniowo ograniczają swoją obecność wojskową na kontynencie.
Kolejny tydzień technicznych negocjacji USA-Iran dowodzi, że finalne porozumienie nie będzie wynikiem symbolicznych gestów. Wymaga ono politycznej zręczności, stawiania rozmówców przed faktami dokonanymi oraz gry pod presją, gdy użycie siły wciąż pozostaje realną opcją. W tej rzeczywistości kluczowego znaczenia nabiera więc walka o interpretację.
Zawieszenie broni między USA a Iranem wciąż obowiązuje, ale wydarzenia minionego weekendu pokazują, jak krucha pozostaje jego konstrukcja. Po irańskim ataku na statek handlowy, USA przeprowadziły odwetowe uderzenia na irańskie instalacje wojskowe. Teheran odpowiedział atakami rakietowymi na amerykańskie cele w Bahrajnie i Kuwejcie. Mimo powrotu do języka siły obie strony kontynuują negocjacje.
