Sejm miał w piątek zakończyć prace nad ustawą wprowadzającą system asystencji osobistej dla osób z niepełnosprawnościami. Do głosowania jednak nie doszło – marszałek Włodzimierz Czarzasty wykreślił ten punkt z harmonogramu. Zgodnie z projektem z nowych usług mogłoby korzystać około 100 tys. osób.
- Sejm nie przeprowadził trzeciego czytania ani głosowania nad ustawą o asystencji osobistej. Punkt dotyczący przepisów został usunięty z piątkowego harmonogramu obrad.
- W Sejmie są trzy projekty ustawy, ale wiodącym jest projekt rządowy. Prace nad systemem trwają od grudnia 2025 r.
- Obecna wersja zakłada start systemu w 2028 r., a nie w 2027 r. W ciągu 10 lat jego funkcjonowanie ma kosztować około 50 mld zł.
Osoby z niepełnosprawnościami będą musiały poczekać na zakończenie prac nad ustawą wprowadzającą system asystencji osobistej. Choć Sejm miał w piątek przeprowadzić trzecie czytanie i głosowanie nad przepisami, punkt ten został usunięty z harmonogramu obrad.
Decyzję w tej sprawie ogłosił podczas posiedzenia marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty. Projekt dotyczący asystencji był zaplanowany jako dziesiąty punkt piątkowych głosowań. Ostatecznie parlamentarzyści nie zajęli się nim na tym etapie.
Trzy projekty ustawy, jeden projekt wiodący
Prace nad stworzeniem ustawowego systemu asystencji osobistej trwają od grudnia 2025 r. W Sejmie znajdują się trzy propozycje regulacji – projekt prezydencki, rządowy oraz poselski. Za wiodący uznano projekt przygotowany przez rząd.
Przed piątkowym głosowaniem konieczne było jeszcze przeprowadzenie trzeciego czytania. Dopiero po nim posłowie mieli zdecydować, czy przepisy zostaną uchwalone. Do tego jednak nie doszło.
Posiedzenie Sejmu zostało wcześniej zdominowane przez inne tematy. Parlamentarzyści zajmowali się m.in. wetem prezydenta Karola Nawrockiego do ustawy dotyczącej kryptoaktywów oraz wyborem nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Spór o zasady przyznawania asystencji
Ostateczny kształt ustawy był przedmiotem wielomiesięcznych negocjacji i sporów podczas prac komisji. Jednym z najważniejszych punktów dyskusji było ustalenie, kto dokładnie będzie mógł korzystać z usług asystenta i w jakim wymiarze.
Posłowie debatowali m.in. nad kryterium punktowym określającym potrzebę wsparcia, wiekiem osób uprawnionych, miesięcznym limitem godzin oraz zasadami waloryzacji stawek dla asystentów.
Czytaj również: Opieka wytchnieniowa potrzebna, ale niedofinansowana. Przyznaje to nawet ministerstwo
Rząd przekonuje, że przygotowywane przepisy mają być pierwszym krokiem do stworzenia jednolitego systemu działającego w całym kraju. Wiceminister rodziny i pełnomocniczka rządu ds. osób niepełnosprawnych Monika Sikora mówiła w tym tygodniu, że ustawa jest „ważnym etapem na drodze do stworzenia ogólnopolskiego systemu wsparcia”.
Jednocześnie zaznaczała, że możliwości budżetowe ograniczyły zakres rozwiązań, które można było uwzględnić. Z przedstawionych przez nią informacji wynika, że funkcjonowanie ustawy przez najbliższe 10 lat ma kosztować około 50 mld zł.
Kto będzie mógł otrzymać pomoc?
Projekt zakłada, że po wejściu przepisów w życie z asystencji będą mogły korzystać osoby z niepełnosprawnościami w wieku od 18 do 65 lat. Warunkiem będzie uzyskanie co najmniej 80 punktów w skali potrzeby wsparcia.
Rozwiązania mają zostać w przyszłości rozszerzone również na młodsze osoby. Od 2030 roku z systemu mają korzystać także osoby od 13. roku życia.
W przypadku dorosłych przewidziano od 20 do 240 godzin usług asystenta miesięcznie. Dla osób między 13. a 18. rokiem życia limit ma wynosić od 20 do 80 godzin miesięcznie.
Według szacunków Ministerstwa Rodziny z nowego systemu może docelowo korzystać około 100 tys. osób z niepełnosprawnościami.
Zmiana terminu wejścia ustawy w życie
Istotną zmianą w porównaniu z wcześniejszymi założeniami jest również termin uruchomienia systemu. Początkowo planowano, że nowe rozwiązania zaczną obowiązywać w 2027 r. Obecny projekt zakłada przesunięcie tego terminu na 2028 r.
Asystencja osobista ma zapewniać osobom z niepełnosprawnościami pomoc w codziennym funkcjonowaniu, ale jej znaczenie jest szersze. Założeniem systemu jest umożliwienie osobom wymagającym wsparcia większej samodzielności i uczestnictwa w życiu społecznym.
Obecnie usługi asystenckie są finansowane i organizowane przede wszystkim za pośrednictwem czasowych programów Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Z programów mogą korzystać samorządy oraz organizacje pozarządowe.
Problemem pozostaje jednak brak jednolitego, ustawowego systemu, który gwarantowałby dostęp do asystenta każdej osobie spełniającej określone kryteria.
Piątkowe wycofanie projektu z harmonogramu oznacza więc, że prace nad przepisami nie zostały jeszcze zakończone. Na przyjęcie ustawy i stworzenie docelowego systemu trzeba będzie poczekać na kolejny etap prac parlamentarnych.