Decyzja Stolicy Apostolskiej o ekskomunice biskupów Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X wywołała dyskusję nie tylko w Kościele, ale także w polskiej polityce. Powodem stały się wpisy polityków sugerujące, że karą objęty został również europoseł Grzegorz Braun. Czy rzeczywiście tak wynika z dokumentów Watykanu?
- Dykasteria Nauki Wiary ogłosiła ekskomunikę wobec sześciu duchownych związanych z Bractwem Kapłańskim Świętego Piusa X po konsekracjach biskupich bez papieskiego mandatu.
- W polskiej debacie politycznej pojawiły się twierdzenia, że kara obejmuje także europosła Grzegorza Brauna.
- Kanoniści podkreślają, że status wiernych świeckich wymaga indywidualnej oceny.
1 lipca Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X (FSSPX) przeprowadziło w szwajcarskim Ecône konsekrację czterech nowych biskupów. Jeszcze przed uroczystością papież Leon XIV apelował o odstąpienie od planowanych święceń, wskazując, że ich przeprowadzenie bez zgody Stolicy Apostolskiej będzie oznaczało akt o charakterze schizmatyckim.
Dzień później Dykasteria Nauki Wiary opublikowała dekret, w którym ogłoszono, że ekskomunikę latae sententiae zaciągnęło sześciu duchownych związanych z FSSPX – dwaj biskupi udzielający sakry oraz czterej nowo konsekrowani biskupi.
Według dekretu kara wynika z dokonania konsekracji biskupich bez papieskiego mandatu i wbrew wyraźnej woli papieża.
Trzaskowski zdradził sygnalistę. Ujawniamy wewnętrzną dokumentację urzędników
Spór przeniósł się do polskiej polityki
Temat pojawił się również w krajowej debacie publicznej. Kilka tygodni temu Grzegorz Braun opublikował w mediach społecznościowych wpis zachęcający do udziału w wyjeździe do Ecône na uroczystości organizowane przez Bractwo św. Piusa X.
Po ogłoszeniu watykańskiej decyzji poseł Koalicji Obywatelskiej Roman Giertych stwierdził w serwisie X, że Braun – podobnie jak cała wspólnota związana z FSSPX – został ekskomunikowany.
Twierdzenie to wywołało liczne komentarze oraz pytania o to, czy rzeczywiście znajduje ono potwierdzenie w prawie kanonicznym i dokumentach Stolicy Apostolskiej.
Opublikowana równocześnie z dekretem „Nota wyjaśniająca” wskazuje, że sytuacja osób świeckich jest znacznie bardziej złożona niż duchownych uczestniczących w konsekracjach.
W dokumencie przypomniano wcześniejsze stanowisko Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych z 1996 r. Wynika z niego, że sam okazjonalny udział w liturgii sprawowanej przez kapłanów Bractwa św. Piusa X nie oznacza automatycznie formalnego przystąpienia do ruchu ani nie skutkuje ekskomuniką.
Ocena sytuacji wiernych świeckich ma być dokonywana indywidualnie, z uwzględnieniem ich intencji, stopnia identyfikacji z doktrynalnym stanowiskiem Bractwa oraz konkretnych działań świadczących o formalnym związaniu się z jego strukturami.
Dykasteria podkreśla również, że odpowiedzialność kanoniczna wymaga pełnej świadomości i dobrowolnej zgody.
Nie oznacza to jednak automatycznego objęcia wszystkich sympatyków Bractwa karą ekskomuniki.
Śpiewak u Mazurka o aferze w szpitalu. Domaga się głowy Kierwińskiego
Eksperci: nie ma automatyzmu
Podobnie sytuację oceniają kanoniści. W rozmowie z portalem Zero.pl ks. prof. Piotr Majer z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie podkreślił, że okazjonalny udział w celebracjach sprawowanych przez kapłanów FSSPX sam w sobie nie skutkuje ekskomuniką.
Jak zaznaczył, formalna przynależność oznacza spełnienie określonych procedur lub dokonanie wyraźnego aktu świadczącego o włączeniu się do struktur Bractwa. W przypadku pozostałych wiernych Kościół pozostawia ocenę konkretnych okoliczności właściwym władzom kościelnym.
Jednocześnie Stolica Apostolska opublikowała procedury umożliwiające powrót do pełnej jedności z Kościołem osobom objętym skutkami wydarzeń z 1 lipca.
W przypadku świeckich, którzy formalnie należeli do Bractwa i chcieliby powrócić do pełnej komunii z Kościołem katolickim, przewidziano złożenie wyznania wiary (Professio fidei) oraz deklaracji posłuszeństwa wobec hierarchii Kościoła przed właściwym biskupem diecezjalnym.
Jednocześnie dokument wyraźnie zaznacza, że nie należy obarczać winą osób, które uczestniczyły w liturgii Bractwa wyłącznie z powodów duchowych lub liturgicznych, o ile nie odrzucały nauczania Kościoła i autorytetu papieża.
Braun sympatyzuje z komentarzem Dawida Mysiora
Dekret Dykasterii Nauki Wiary wprost wymienia duchownych uczestniczących w konsekracjach, natomiast wobec osób świeckich przewiduje indywidualną ocenę ich sytuacji kanonicznej. Sam udział w wydarzeniu lub wyrażanie sympatii wobec środowiska FSSPX nie został wskazany jako wystarczająca przesłanka do automatycznego nałożenia kary.
Ostateczna ocena statusu kanonicznego konkretnej osoby należy do kompetentnych władz kościelnych, a nie do uczestników debaty politycznej czy medialnej.
Niemniej w ostatnim czasie, polityk opublikował w swoich mediach społecznościowych komentarz Dawida Mysiora, sympatyzującego z Bractwem z dopiskiem: „poważne rozważania i logiczne konstatacje”.
Autor kanału „Sprawki Okiem Katolika” odnosi się do decyzji Watykanu dotyczącej konsekracji czterech biskupów Bractwa Kapłańskiego Świętego Piusa X oraz ogłoszenia ekskomuniki wobec duchownych uczestniczących w tym wydarzeniu. Sprawa ma dla Mysiora wymiar osobisty, ponieważ od kilku lat wraz z rodziną uczestniczy w liturgii sprawowanej przez kapłanów Bractwa i korzysta z ich posługi duszpasterskiej.
Zdaniem autora Watykan nie „nałożył” ekskomuniki, lecz jedynie stwierdził jej automatyczne zaciągnięcie na podstawie prawa kanonicznego. Jednocześnie argumentuje, że przepisy przewidują wyjątek w sytuacji tzw. stanu wyższej konieczności. W jego ocenie właśnie z takim przypadkiem mamy dziś do czynienia, dlatego uważa, że konsekracje były uzasadnione, a kara kanoniczna nie powinna obowiązywać.
Znaczną część materiału poświęca krytyce współczesnego kierunku zmian w Kościele katolickim. Jako przykłady wskazuje działania i wypowiedzi części hierarchów dotyczące dialogu międzyreligijnego, osób homoseksualnych czy reform posoborowych. Według autora są one dowodem na głęboki kryzys Kościoła, który – jego zdaniem – uzasadnia istnienie „stanu wyższej konieczności” i działalność Bractwa św. Piusa X.
Autor przekonuje, że Bractwo pozostaje wierne tradycyjnemu nauczaniu Kościoła i było zmuszone do wyświęcenia nowych biskupów z uwagi na rozwój wspólnoty oraz podeszły wiek dotychczasowych hierarchów. Uważa, że bez nowych biskupów dalsze funkcjonowanie Bractwa byłoby zagrożone.