Rosja od dziesięciu miesięcy zmniejsza swoje rezerwy złota. Tylko w trzecim kwartale 2026 r. Bank Rosji pozbył się niemal 19 ton kruszcu, podczas gdy większość banków centralnych zwiększała jego zasoby. Sprzedaż ma związek z problemami rosyjskiego budżetu, obciążonego m.in. wydatkami na wojnę w Ukrainie.
- Bank Rosji zmniejszył rezerwy złota w trzecim kwartale o 18,66 tony. Była to największa redukcja wśród banków centralnych.
- Rosyjskie ministerstwo finansów prognozuje, że deficyt budżetowy kraju osiągnie w 2026 r. około 7,3 bln rubli.
- Najwięcej złota w trzecim kwartale kupiły Chiny i Polska. Narodowy Bank Polski zwiększył swoje zasoby o ponad 40 ton.
Rosja znalazła się wśród nielicznych państw, których banki centralne zmniejszały rezerwy złota w trzecim kwartale 2026 r. Z najnowszego raportu Światowej Rady Złota (World Gold Council) wynika, że rosyjski bank centralny sprzedał 18,66 tony kruszcu. Żaden inny bank centralny nie odnotował w tym okresie porównywalnej redukcji zasobów.
Tymczasem globalny popyt na złoto ze strony banków centralnych pozostaje wysoki. Od lipca do końca września instytucje te zwiększyły swoje rezerwy łącznie o szacowane 321,2 tony, czyli o 42 proc. więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku.
Rosja zmniejsza rezerwy złota. W tle problemy budżetowe
Jak opisuje „The Moscow Times”, sprzedaż złota przez Bank Rosji trwa nieprzerwanie od grudnia 2025 r. We wrześniu odnotowano dziesiąty kolejny miesiąc zmniejszania zasobów.
Z danych rosyjskiego regulatora wynika, że od grudnia do końca września rezerwy kruszcu skurczyły się o około 2 mln uncji trojańskich, co odpowiada ponad 62 tonom złota.
W samym drugim kwartale ubyło około 21,77 tony, a w trzecim kolejne 18,66 tony.
Za operacjami stoją m.in. działania rosyjskiego ministerstwa finansów, które wykorzystuje środki zgromadzone w Funduszu Dobrobytu Narodowego do finansowania potrzeb państwa. Bank Rosji przeprowadza powiązane z tym transakcje na rynku złota.
Zależność tę potwierdziła we wrześniu prezes Banku Rosji Elwira Nabiullina. Wyjaśniła, że zmniejszenie rezerw ma przede wszystkim związek z operacjami ministerstwa finansów dotyczącymi aktywów Funduszu Dobrobytu Narodowego.
Rosyjski deficyt może sięgnąć 7,3 bln rubli
Sprzedaż złota odbywa się w czasie, gdy rosyjskie finanse publiczne pozostają pod presją rosnących wydatków, w tym kosztów prowadzenia wojny przeciwko Ukrainie.
Według zaktualizowanej prognozy ministerstwa finansów deficyt budżetu federalnego Rosji ma wynieść w 2026 r. około 7,3 bln rubli, czyli 3,2 proc. PKB. To niemal dwukrotnie więcej, niż zakładano w pierwotnym planie budżetowym.
Po pierwszych dziewięciu miesiącach roku deficyt wynosił około 5,19 bln rubli.
Zmniejszające się dochody z ropy i gazu oraz wysokie wydatki państwa zwiększają znaczenie zgromadzonych wcześniej rezerw finansowych.
Jak wskazuje „The Moscow Times”, sprzedaż złota jest jednym z elementów mechanizmu wykorzystywanego do finansowania niedoborów budżetowych. Nie oznacza to jednak, że każda transakcja Banku Rosji stanowi bezpośrednią sprzedaż kruszcu na pokrycie konkretnego wydatku wojskowego.
Takiej redukcji rosyjskich rezerw nie było od lat
Obecna seria sprzedaży jest jedną z największych w najnowszej historii rosyjskiego banku centralnego.
Według „The Moscow Times” szybsze tempo uszczuplania zasobów złota odnotowano podczas kryzysu finansowego w 1998 r. W ciągu trzech miesięcy Bank Rosji sprzedał wówczas około 118 ton kruszcu.
Kryzys doprowadził do załamania rosyjskiego rynku obligacji skarbowych, gwałtownego osłabienia rubla oraz niewypłacalności państwa w zakresie części zobowiązań.
Rosja przez następne dwie dekady systematycznie odbudowywała rezerwy.
Na początku 2022 r., przed pełnoskalową inwazją na Ukrainę, dysponowała około 2,3 tys. ton złota. Dawało jej to piąte miejsce na świecie pod względem wielkości oficjalnych zasobów tego metalu.
Pomimo obecnej sprzedaży Rosja nadal pozostaje jednym z państw posiadających największe rezerwy złota.
Polska i Chiny zwiększają zakupy złota
Podczas gdy Rosja ogranicza swoje zasoby, inne banki centralne wykorzystują złoto do dywersyfikowania rezerw.
Z raportu World Gold Council wynika, że największym ujawnionym nabywcą w trzecim kwartale 2026 r. był Ludowy Bank Chin, który zwiększył swoje zasoby o 63,14 tony.
Drugie miejsce zajął Narodowy Bank Polski, który kupił 40,45 tony złota. Łącznie Chiny i Polska odpowiadały za około 86 proc. oficjalnie zgłoszonych zakupów netto w tym okresie.
Znaczące zakupy przeprowadziły również banki centralne Uzbekistanu i Kazachstanu, zwiększając rezerwy o około 14 ton każde.
World Gold Council zwraca uwagę, że banki centralne kupują złoto przede wszystkim w celu ograniczania ryzyka i dywersyfikowania posiadanych aktywów.
Rosyjskie złoto trafia do Hongkongu
Równolegle ze zmniejszaniem rezerw rosyjskiego banku centralnego rośnie eksport złota z Rosji na rynki azjatyckie.
Według danych handlowych przytoczonych przez „Financial Times” i „The Moscow Times” od stycznia do lipca 2026 r. do Hongkongu trafiło około 100 ton złota rosyjskiego pochodzenia. To niemal trzykrotnie więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.
Rosyjscy eksporterzy zaczęli kierować większą część dostaw do Azji po ograniczeniu dostępu do zachodnich rynków w związku z sankcjami nałożonymi po inwazji na Ukrainę.