Polskie placówki zagraniczne przy przygotowywaniu wniosków wizowych korzystają z usług firmy działającej w Rosji i na Białorusi. Z tą samą firmą w 2023 r. współpracował rząd PiS. Wtedy politycy KO mówili o „białoruskim tropie afery wizowej”. Dziś jest to już „powszechny model na świecie”.
- VFS Global to międzynarodowa firma zajmująca się tzw. outsourcingiem wizowym. W Polsce zrobiło się o niej głośno w 2023 r., gdy politycy Koalicji Obywatelskiej stwierdzili, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych wynajęło do programu wizowego firmę, która pomagała Łukaszence sprowadzać migrantów na Białoruś.
- Sprawdziliśmy, czy polskie państwo za rządów Donalda Tuska przestało współpracować z podmiotem rzekomo wrogim naszemu krajowi. Odpowiedź brzmi: współpracuje nadal, a Polska zawiera z VFS Global nowe umowy.
- Białorusini starający się o wizę do Polski skarżą się, że bez zapłacenia nieoficjalnym pośrednikom bardzo trudno uzyskać dokument uprawniający do wjazdu do Polski. Polskie MSZ potwierdziło, że docierają do niego uwagi dotyczące funkcjonowania systemu VFS Global. Jednocześnie MSZ zaznacza, że ostatecznie wizy wydają konsulowie, a ci działają zgodnie z prawem.
- Jako że kontrakt z VFS Global na usługi przyjmowania wniosków wizowych na Białorusi dobiega końca, ambasada RP w Mińsku rozpisała przetarg. VFS Global zaproponował cenę wyższą od konkurencji. Po otwarciu ofert ambasada unieważniła przetarg, twierdząc, że popełniła błąd w przygotowaniu specyfikacji. W efekcie VFS Global dalej obsługuje polskie placówki na Białorusi i nie wiadomo, do kiedy będzie to robić.
- Pytanie brzmi: czy polityczne zarzuty z 2023 r. były przesadzone, czy obecnie polskie państwo współpracuje z firmą, z którą nie należy współpracować?
31 sierpnia 2023 r. Do Ministerstwa Spraw Zagranicznych wchodzą agenci Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Tego samego dnia premier Mateusz Morawiecki odwołuje Piotra Wawrzyka ze stanowiska wiceministra spraw zagranicznych.
Media, jedno po drugim, informują o tzw. aferze wizowej. Ma ona kilka różnych odnóg, ale najistotniejsza kwestia sprowadza się do działań o charakterze korupcyjnym podczas przyznawania obcokrajowcom wiz do Polski.
7 września 2023 r. „Gazeta Wyborcza” informuje, że akcja CBA w Ministerstwie Spraw Zagranicznych ma związek z międzynarodowym śledztwem dotyczącym działalności indyjskiej spółki VFS Global, pośrednika w zdobywaniu wiz. „Wyborcza”, piórami Wojciecha Czuchnowskiego oraz Pawła Wrońskiego, późniejszego rzecznika prasowego MSZ oraz dyplomaty, wskazuje, że polscy funkcjonariusze zaczęli działać pod naciskiem zagranicznych partnerów.
11 września 2023 r. W „Gazecie Wyborczej” ukazuje się kolejny tekst, pt. „Białoruski trop afery wizowej”.
„Czy polski MSZ wynajął do programu wizowego tę samą firmę, która pomagała Łukaszence sprowadzać migrantów na Białoruś? – pytają posłowie KO i domagają się ujawnienia dokumentów współpracy z firmą VFS Global” – czytamy.
W sprawę angażują się m.in. Marcin Kierwiński, Jan Grabiec oraz Michał Szczerba. Ten ostatni publicznie wskazuje, że biura VFS Global znajdują się m.in. w Moskwie oraz Mińsku.
Warszawa, 08.06.2026 r. Minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński (2L) podczas konferencji prasowej w siedzibie MSWiA w Warszawie. (jm) PAP/Marcin Obara (fot. Marcin Obara)
„Ta sytuacja oznaczałaby, że polski MSZ zwalcza na granicy polsko-białoruskiej migrantów sprowadzanych przez firmę, z którą PiS współpracuje w sprowadzaniu migrantów ekonomicznych do Polski” – spostrzegają solidarnie politycy KO oraz dziennikarze.
Pośrednictwo w cenie
VFS Global to faktycznie międzynarodowa firma zajmująca się tzw. outsourcingiem wizowym. Działa w 168 państwach, a współpracuje bezpośrednio z 71 rządami. Także z Rosją i Białorusią.
Tak rozległa działalność jest możliwa, bo od wielu lat w różnych krajach sprawdza się model zewnętrznej obsługi procesu wizowego. Ambasady i konsulaty koncentrują się przede wszystkim na rozstrzyganiu spraw, a nie na codziennej pomocy technicznej przy wypełnianiu dokumentów. Urzędnicy z reguły nie mają czasu, by tłumaczyć każdemu wnioskodawcy, jak poprawnie przygotować formularz, jakie zdjęcie spełnia wymagania albo które braki formalne trzeba uzupełnić.
Czytaj też: „Nas nikt nie ogra w Europie” – Polska dostała zero ambasadorów UE. Co to oznacza?
Tę lukę wypełnili pośrednicy wizowi. Ich rola polega na tym, by przejąć od placówek dyplomatycznych część organizacyjną całego procesu. Konsul ocenia więc sprawę pod względem merytorycznym, natomiast pośrednik pomaga zainteresowanej osobie przygotować dokumenty tak, aby wniosek był kompletny i nadawał się do rozpatrzenia.
System może działać na dwa sposoby. W niektórych państwach obsługą zajmuje się jeden podmiot wybrany przez placówkę w przetargu. W innych funkcjonuje kilku takich pośredników.
– Outsourcing jest jednym ze sposobów organizacji procesu wizowego, usankcjonowanym przepisami Wspólnotowego Kodeksu Wizowego, a korzystanie z niego jest normą wśród krajów strefy Schengen. Każda umowa zawierana przez placówki zagraniczne podlega ściśle przepisom o zamówieniach publicznych oraz Wspólnotowemu Kodeksowi Wizowemu. Kluczowe jest podkreślenie, że w żadnym wypadku firmy outsourcingowe nie przyznają polskich wiz – podkreśla biuro prasowe MSZ w odpowiedzi na nasze pytania.
I dodaje, że na Białorusi – ze względu na uwarunkowania polityczne, które (nie z woli polskich władz) doprowadziły do ograniczenia polskiego personelu dyplomatycznego do minimum – posiłkowanie się usługodawcą zewnętrznym jest konieczne dla zapewnienia obsługi wnioskodawców wizowych. Białorusini stanowią jedną z największych grup narodowych aplikujących o polską wizę. Tylko w 2025 r. złożono na Białorusi 127 905 wniosków wizowych. A przecież oprócz wiz w kompetencjach konsula są też takie zagadnienia jak m.in. paszporty, pomoc konsularna, Karta Polaka, repatriacja czy kwestie dotyczące opieki nad małoletnimi.
Stare zarzuty, nowe umowy
Portal Zero.pl postanowił sprawdzić, jak wygląda współpraca obecnie, skoro wpływowi politycy obozu władzy, w tym obecny minister spraw wewnętrznych i administracji, uważali współpracę z VFS Global za formę wspierania Putina i Łukaszenki.
Okazuje się, że VFS Global współpracuje obecnie z Polską na Białorusi, w Turcji oraz w Indiach. To istotne kierunki, gdyż w tych krajach pojawia się wiele osób chcących uzyskać wizę do Polski.
Czytaj także: Imigranci. Czy powtórzymy błędy Zachodu?
Współpraca ta, na różnych odcinkach, trwa od wielu lat. Gdy politycy KO stawiali zarzuty rządowi Prawa i Sprawiedliwości, MSZ za rządów PiS-u ripostowało, że przecież współpracę z pośrednikami wizowymi nawiązywano jeszcze za rządów PO w latach 2007-2015, kiedy ministrem spraw zagranicznych był Radosław Sikorski.
Jednocześnie ówczesny szef MSZ Zbigniew Rau stwierdził, że umowy pośrednikom, w tym VFS Global, zostaną wypowiedziane. Nie zostały.
Obecna umowa w Indiach obowiązuje do 2027 r., umowa w Turcji została niedawno przedłużona. A w Mińsku doszło do nietypowej sytuacji. Oto bowiem ambasada rozpisała przetarg. Wpłynęły trzy oferty, a ta od VFS Global była najdroższa – 16,2 euro od wniosku, gdy konkurencja zaproponowała po 14,5 euro. Już po otwarciu ofert ambasada unieważniła przetarg, uznając, że źle go przygotowała. Kiedy będzie kolejny – nie wiadomo. Wiadomo za to, że – w celu zachowania ciągłości rozpatrywania wniosków – współpraca z VFS Global trwa.
Skargi z Białorusi i czarny rynek terminów
W internecie można znaleźć wiele słów krytyki kierowanej przez Białorusinów pod adresem VFS Global. W kwietniu 2026 r. powstała nawet internetowa petycja, którą podpisało 766 osób.
„My, niżej podpisani – obywatele Białorusi mieszkający i pracujący w Polsce, płatnicy podatków w RP oraz członkowie ich rodzin – wyrażamy stanowczy protest przeciwko skandalicznemu funkcjonowaniu Punktów Przyjmowania Wniosków Wizowych (VFS Global) na terenie całej Białorusi. Obecny system nie pełni roli ułatwienia w uzyskaniu wizy, lecz stał się barierą nie do przejścia dla uczciwych ludzi, napędzając przy tym czarny rynek pośrednictwa” – rozpoczyna się petycja.
W największym skrócie: jej autorzy wskazują, że właściwie nie sposób dostać się do konsulatu bez zapłacenia dodatkowych pieniędzy, nieoficjalnie. System należący do VFS Global, który miał służyć ułatwieniu dostępu, działa bowiem na tyle źle, że konieczne jest korzystanie z usług dodatkowych pośredników, którzy mają swoje sposoby na załatwienie miejsca w kolejce do konsulatu. Według relacji wnioskodawców kosztuje to nawet ok. tysiąca złotych od osoby.
Podobne opinie można znaleźć na portalach internetowych dla Białorusinów mieszkających w Polsce. Zarazem wyraźnie podkreślmy: petycja i głosy niezadowolenia mogą być szczere. Ale nie można wykluczyć wariantu, że są inspirowane przez konkurencję VFS Global.
W 2021 r. Wirtualna Polska opisała walkę pomiędzy pośrednikami wizowymi. Jednym z jej elementów były protesty Ukraińców przeciwko zmianie firmy z VFS Global na inną. Dziennikarze ustalili wówczas tożsamość kilkorga pikietujących. Okazało się, że jeden z nich był zatrudniony do protestu przez agencję statystów. I za obecność oraz wykrzykiwanie haseł pod ambasadą otrzymał 1500 hrywien (ponad 120 zł).
Wołyń i UPA. Były szef MSZ Zbigniew Rau komentuje relacje z Ukrainą
Jak jest w tym wypadku – nie wiemy. Wiadomo natomiast, że skargi dotyczące wadliwie działającego systemu VFS Global docierają do samej firmy oraz do MSZ.
– Zarówno do MSZ, jak również do polskich placówek na Białorusi, docierają uwagi dotyczące funkcjonowania systemu usługodawcy zewnętrznego VFS Global. Wszelkie sygnały są na bieżąco przekazywane za pośrednictwem konsulów do usługodawcy zewnętrznego celem zweryfikowania, jakie jest źródło tych problemów – czy jest to kwestia błędu systemu, niewłaściwie przeprowadzonej weryfikacji, wykorzystania limitów przydzielonych na dany dzień czy inne. MSZ i placówki oczekują usunięcia przez usługodawcę potwierdzonych uchybień – przekazało portalowi Zero.pl MSZ.
Jednocześnie resort wskazał, że ma świadomość działalności środowisk, które chcą wpływać na Polskę, aby wydawała większą liczbę wiz i mogą w tym celu prowadzić również kampanie medialne. Nie jest natomiast – podkreśla resort – rozwiązaniem próba nieustannego zwiększania liczby dostępnych terminów na spotkania wizowe lub poluzowanie zasad przyznawania wiz, albowiem będzie to generowało dalszy popyt na polską wizę poprzez jej większą dostępność niż wizy innych państw strefy Schengen. W konsekwencji obywatele Białorusi udający się docelowo do innych krajów UE będą ubiegali się o wizę u polskiego konsula.
Dawne oskarżenia, dzisiejsze wyjaśnienia
Spytaliśmy polityków o współpracę z VFS Global. Marek Sowa, poseł KO i były przewodniczący sejmowej komisji śledczej ds. afery wizowej, podkreśla, że wnikliwie przyglądał się całemu zagadnieniu.
– I tak jak wykryliśmy szereg nieprawidłowości, tak nie wykryliśmy nieprawidłowości dotyczących pośredników wizowych w ramach tzw. outsourcingu przy przygotowywaniu wniosków. Oczywiście mogę mówić o okresie, którego dotyczyła nasza analiza – wskazuje Sowa. Analiza obejmowała czas od 12 listopada 2019 r. do 20 listopada 2023 r.
Fot. Wojciech Olkusnik/East News, Warszawa, 25.07.2024. Sejm. Posiedzenie komisji śledczej ds. afery wizowej. N/z: Daniel Milewski, Marek Sowa, Maria Janyska. (fot. Wojciech Olkusnik)
Sowa zaznacza, że oczywiście korzystanie z usług pośredników to przekazanie części zadań państwa prywatnym podmiotom, ale też model ten jest powszechny na świecie. I gdyby wszystkie zadania miały realizować ambasady i konsulaty, zajmowałoby to bardzo dużo czasu i wymagało zatrudnienia dodatkowych kadr.
Dlaczego politycy KO tak krytykowali tę współpracę? Marek Sowa mówi, że to pytanie do tych, którzy krytykowali.
Zadaliśmy je więc Michałowi Szczerbie, obecnie europosłowi, a wcześniej pierwszemu przewodniczącemu sejmowej komisji śledczej ds. afery wizowej.
Szczerba zaznacza, że wolałby nie wypowiadać się w temacie obecnej współpracy z VFS Global. Polityk zajmuje się już bowiem zupełnie innymi kwestiami. Podkreśla, że w 2023 r. zadawał publicznie pytania, częściowo na bazie posiadanych dokumentów. Ale do zadań państwa należy sprawdzenie i udzielenie rzetelnej odpowiedzi. W ocenie Szczerby skoro współpraca trwa nadal, najwidoczniej nie ma podstaw, aby została zakończona. To jednak, podkreśla europarlamentarzysta, oceniać powinno MSZ.
– We wrześniu 2023 r. w spotach Donalda Tuska i w artykułach usłużnych mu mediów słyszeliśmy, że outsourcing wizowy i systemy IT to oddanie bezpieczeństwa obcym korporacjom, a programy dla informatyków to „wpuszczanie ludzi Putina”. Minęły lata, zmieniła się władza, a te same firmy outsourcingowe i te same systemy informatyczne, które wtedy nazywano „zagrożeniem”, dzisiaj pod rządami Tuska działają w najlepsze – zauważa z kolei Daniel Milewski, poseł PiS i wiceprzewodniczący sejmowej komisji śledczej ds. afery wizowej.
– Skoro wtedy to była „współpraca z Putinem”, to czym jest to dzisiaj? – pyta polityk.
Prokuratura działa, aferą zajmą się sądy
Przypomnijmy: tzw. afera wizowa dotyczyła nieprawidłowości przy wydawaniu polskich wiz w latach rządów PiS. Według Najwyższej Izby Kontroli w MSZ działał nietransparentny, korupcjogenny mechanizm nacisku na konsulów i przyspieszania spraw, a pośrednicy mieli pobierać pieniądze za „załatwienie” wiz lub miejsca w kolejce. Prokuratura prowadzi śledztwo wszczęte po materiałach CBA. Są już akty oskarżenia: pierwszy, z sierpnia 2025 r., objął sześć osób i 14 czynów płatnej protekcji; drugi, z 30 grudnia 2025 r., cztery osoby, w tym byłego wiceministra MSZ Piotra Wawrzyka, współpracującego z nim Edgara K. i byłych urzędników departamentu konsularnego. Wyroki jeszcze nie zapadły.
***
Z uwagi na obszerność pytań i odpowiedzi, a zarazem chęć przedstawienia możliwie najpełniejszych stanowisk poniżej publikujemy korespondencję (pytania i odpowiedzi, pisownia oryginalna) z VFS Global oraz Ministerstwem Spraw Zagranicznych.
Pytania i odpowiedzi – VFS Global
1) In 2023, some well-known politicians from Civic Coalition, as well as a person who was then a journalist and is now a diplomat, claimed that VFS Global had unclear links and that the cooperation between the Polish Ministry of Foreign Affairs and VFS Global was part of the so-called „Belarusian thread” in the visa scandal. How do you respond to these claims?
W odpowiedzi na to pytanie wskazujemy na ustalenia sejmowej Komisji Śledczej ds. tzw. afery wizowej, której raport końcowy został opublikowany 6 grudnia 2024 r., oraz wystąpienie pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli z września 2024 r., dotyczące nadzoru Ministra Spraw Zagranicznych nad działalnością konsularną. Żadne z tych oficjalnych ustaleń nie wskazuje na udział zewnętrznego usługodawcy wizowego, w tym VFS Global, w zdarzeniach będących przedmiotem tych postępowań.
Zwracamy również uwagę, że w 2023 r. w tej sprawie opublikowano sprostowanie: https://wyborcza.pl/7,75399,30297277,afera-wizowa-kgb-sprawdza-kto-dostaje-polska-wize-na-bialorusi.html.
2) What is the current scope of VFS Global's cooperation with Polish diplomatic and consular missions? With whom do you have contracts, what do these contracts cover, and how long are they valid?
VFS Global świadczy usługi na rzecz polskich placówek dyplomatycznych i konsularnych w Turcji, Chinach, Indiach i na Białorusi. Zakres usług świadczonych przez VFS Global obejmuje wyłącznie czynności administracyjne i techniczne. Decyzje o wydaniu lub odmowie wydania wizy pozostają wyłączną kompetencją polskich placówek dyplomatycznych i konsularnych.
W celu uzyskania szczegółowych informacji dotyczących umów prosimy o kontakt z właściwymi instytucjami polskimi lub o zapoznanie się z informacjami dostępnymi w serwisie e-Zamówienia: https://ezamowienia.gov.pl/pl/.
3) Do VFS Global, its owners, managers, related companies or local subcontractors involved in handling visa applications in Belarus have, or have they ever had, any financial, organisational, personal or business links with entities controlled by the Belarusian or Russian state?
Zgodnie z wymogami umownymi VFS Global przekazuje polskim placówkom wszystkie wymagane informacje dotyczące podwykonawców, zapewniając pełną zgodność z obowiązującymi wymogami.
4) The tender for services related to accepting visa applications for Polish foreign missions in Belarus was cancelled after the bids were opened, on 3 April 2026. After this cancellation, is VFS Global still accepting visa applications for Polish missions in Belarus? If so, on what legal or contractual basis, and until when?
VFS Global nadal przyjmuje wnioski wizowe na Białorusi zgodnie ze zobowiązaniami umownymi wobec polskich placówek dyplomatycznych. Szczegółowe informacje dotyczące umowy można uzyskać od właściwych instytucji polskich lub za pośrednictwem serwisu e-Zamówienia: https://ezamowienia.gov.pl/pl/
5) There are many complaints online about VFS Global's work in Belarus. They concern, among other things, problems with getting appointment slots, the booking system, bots bypassing safeguards, paid trading in appointment slots, and the handling of elderly applicants. How does VFS Global respond to these allegations?
Na Białorusi, podobnie jak w wielu innych krajach, to polskie placówki dyplomatyczne i konsularne określają:
• liczbę dostępnych terminów wizyt,
• harmonogram udostępniania terminów,
• czas rozpatrywania wniosków,
• wymagania dotyczące dokumentacji,
• oraz podejmują wszystkie decyzje wizowe.
Nasz system rezerwacji wizyt na Białorusi podlega bardzo dużemu obciążeniu, odnotowując ponad 24 miliony równoczesnych prób dostępu co kilka dni. Często jesteśmy również celem ataków typu DDoS, co wynika z wyjątkowo wysokiego popytu na wizy do Polski.
W VFS Global nasze systemy są zabezpieczone standardowymi w branży mechanizmami cyberbezpieczeństwa, w tym zautomatyzowanymi rozwiązaniami w zakresie kontroli i monitorowania, mającymi na celu ochronę danych wnioskodawców oraz systemów rządowych. Aby zapewnić równy dostęp wszystkim wnioskodawcom, stosujemy środki bezpieczeństwa takie jak uwierzytelnianie OTP, CAPTCHA, weryfikacja twarzy oraz mechanizmy potwierdzania „żywotności”, które zapobiegają nieuprawnionemu dostępowi do systemów, nawet na rynkach o bardzo wysokim popycie.
Zastosowane zabezpieczenia technologiczne mogą sporadycznie oznaczać zgłoszenia niespełniające wymogów technicznych lub kryteriów bezpieczeństwa. W takich przypadkach wnioskodawcy zazwyczaj mogą samodzielnie rozwiązać problem, korzystając z instrukcji dostępnych online lub kontaktując się z naszym centrum obsługi klienta.
VFS Global regularnie informuje wnioskodawców o zagrożeniach związanych z oszustwami oraz zachęca do korzystania wyłącznie z oficjalnych kanałów komunikacji. Przykładem takich działań jest kampania #DoNotFallForFraud.
VFS Global prowadzi działalność zgodnie z najwyższymi standardami etycznymi. Stosujemy politykę zerowej tolerancji wobec oszustw, niewłaściwego wykorzystywania danych oraz wszelkich działań niezgodnych z wysokimi standardami oczekiwanymi przez naszych klientów, tj. rządy państw na rzecz których świadczymy usługi – oraz przez wnioskodawców.
W przypadku wykrycia podejrzeń nadużyć VFS Global ściśle współpracuje z lokalnymi organami ścigania oraz zapewnia przejrzyste raportowanie wobec swoich klientów rządowych. (Szczegółowe informacje znajdują się w odpowiedzi na pytanie nr 8).
6) Do you believe that the opinions posted online are genuine complaints from applicants, or do you think they may be inspired by VFS Global's competitors?
W VFS Global traktujemy wszystkie zgłaszane skargi bardzo poważnie i dokładamy wszelkich starań, aby były one właściwie rozpatrywane. Nie spekulujemy na temat motywów stojących za ich składaniem.
7) How many complaints about the handling of visa applications for Polish missions in Belarus did VFS Global receive between 2023 and 2026? If possible, please provide the data by year and by the main types of complaints.
Zgodnie ze standardowymi procedurami informacje te są przekazywane właściwym polskim organom.
Dokładamy wszelkich starań, aby wszystkie skargi i zgłoszenia klientów były rozpatrywane sprawnie, terminowo i z należytą starannością. VFS Global posiada kompleksowy System Zarządzania Skargami, którego zasady działania zostały opisane na stronie: https://www.vfsglobalcustomerexperience.com/CustomerFeedback/GeneralFeedback/Index
8) How does VFS Global check reports about unauthorised booking of appointment slots, the use of bots, or paid help in getting visa appointments? What specific technical and organisational measures does the company use to prevent such practices?
Liczba osób zainteresowanych umówieniem wizyty stale rośnie, podczas gdy liczba dostępnych terminów jest ograniczona i ustalana przez polskie placówki dyplomatyczne i konsularne. W związku z tym konieczne jest stosowanie dodatkowych zabezpieczeń, aby zapewnić, że dostępne terminy są wykorzystywane przez rzeczywistych wnioskodawców, a nie przez nieuprawnionych pośredników lub zautomatyzowane narzędzia (boty).
W celu dalszego wzmacniania bezpieczeństwa procesu rezerwacji wizyt, VFS Global powołał w styczniu 2025 r. dedykowany Appointment Management System Taskforce. Zespół ten na bieżąco monitoruje funkcjonowanie systemów, analizuje dane oraz identyfikuje potencjalne zagrożenia i obszary wymagające dodatkowych zabezpieczeń.
W ścisłej współpracy z polskimi placówkami dyplomatycznymi oraz konsularnymi Taskforce opracowuje i wdraża rozwiązania dostosowane do specyfiki poszczególnych rynków. Rozwiązania te obejmują zarówno dodatkowe środki bezpieczeństwa, jak i usprawnienia procesów, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa, przejrzystości oraz zgodności z obowiązującymi wymogami.
Stosowane przez VFS Global rozwiązania technologiczne znacząco ograniczyły aktywność botów oraz nieuprawnionych pośredników, co znajduje odzwierciedlenie w analizowanych danych i statystykach operacyjnych.
9) Has VFS Global found any cases of unauthorised trading in appointment slots, use of bots, abuse by intermediaries, or irregularities involving employees, associates, subcontractors or third parties? If so, how many such cases were found and what action was taken?
VFS Global współpracuje z polskimi placówkami dyplomatycznymi i konsularnymi w zakresie działań informacyjnych mających na celu przeciwdziałanie nadużyciom oraz nieprawidłowościom związanym z działalnością nieuprawnionych pośredników.
Regularnie informujemy wnioskodawców o zagrożeniach związanych z oszustwami oraz przypominamy o konieczności korzystania wyłącznie z oficjalnych kanałów komunikacji. Przykładem takich działań jest kampania #DoNotFallForFraud.
Zgodnie z polityką zerowej tolerancji dla oszustw, w przypadku wykrycia lub podejrzenia nadużyć VFS Global współpracuje z właściwymi organami ścigania oraz informuje o takich incydentach swoich klientów rządowych.
Pytania i odpowiedzi – MSZ
1) W 2023 r. wpływowi politycy Koalicji Obywatelskiej oraz wtedy dziennikarz, a dziś dyplomata, twierdzili, że VFS Global ma niejasne powiązania, a współpraca MSZ z tym podmiotem świadczy o „białoruskim tropie afery wizowej”. Czy dokonali Państwo analiz tych twierdzeń, a jeśli tak – co Państwo ustalili?
Outsourcing jest jednym ze sposobów organizacji procesu wizowego, usankcjonowanym przepisami Wspólnotowego Kodeksu Wizowego, a korzystanie z niego jest normą wśród krajów strefy Schengen. Każda umowa zawierana przez placówki zagraniczne podlega ściśle przepisom o zamówieniach publicznych oraz Wspólnotowemu Kodeksowi Wizowemu. Kluczowe jest podkreślenie, że w żadnym wypadku firmy outsourcingowe nie przyznają polskich wiz.
Tzw. „afera wizowa” jest przedmiotem postępowania organów ścigania. Współpraca polskich urzędów konsularnych w Republice Białorusi z usługodawcą zewnętrznym VFS Global nie była powiązana z tą aferą.
Wymaga podkreślenia, iż na Białorusi ze względu na uwarunkowania polityczne, które doprowadziły do ograniczenia polskiego personelu dyplomatycznego do minimum, nie z woli władz polskich, posiłkowanie się usługodawcą zewnętrznym jest konieczne dla zapewnienia obsługi wnioskodawców wizowych. Białorusini stanowią jedną z największych grup narodowych aplikujących o polską wizę. Dla przykładu w 2025 r. złożono na Białorusi 127 905 wniosków wizowych. Warto przypomnieć, że oprócz wiz, w kompetencjach konsula są też takie zagadnienia, jak m.in. paszporty, pomoc konsularna, Karta Polaka, repatriacja czy kwestie dotyczące opieki nad małoletnimi.
2) Dlaczego VFS Global nadal ma podpisane umowy? Z kim dokładnie podpisane są umowy (w gestii MSZ/ambasady/konsulaty), w jakim zakresie i do kiedy?
Polskie placówki zagraniczne w Republice Białorusi od lat korzystają z usług przyjmowania wniosków wizowych, świadczonych przez podmiot zewnętrzny na mocy art. 43 kodeksu wizowego. Spowodowane jest to wysokim popytem na wizy, jak również znaczącymi ograniczeniami kadrowymi i organizacyjnymi wynikającymi z polityki państwa przyjmującego – Republiki Białorusi.
Stronami umów zawartych w 2025 r., a których okres ważności upływa z końcem sierpnia 2026 r., są placówki zagraniczne w rozumieniu ustawy o służbie zagranicznej, tj. Konsulat Generalny RP w Brześciu, Konsulat Generalny RP w Grodnie oraz Ambasada RP w Mińsku. Wykonawcą jest konsorcjum spółek - VFS BY LLC z siedzibą w Mińsku oraz VFS Global Poland spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie. Współpraca podejmowana jest z firmą, której oferta zostaje wyłoniona w trybie ustawy prawo zamówień publicznych. Podkreślenia wymaga, iż na rynku lokalnym operuje ograniczona liczba podmiotów świadczących tego rodzaju usługę.
Kwestie współpracy z usługodawcami zewnętrznymi są uregulowane w art. 43 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającym Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy). Wyłonienie usługodawcy zewnętrznego i podpisanie stosownej umowy współpracy między placówką zagraniczną a usługodawcą zewnętrznym - firmą outsourcingową odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 poz.1320 ze zm.).
3) Przetarg na usługi przyjmowania wniosków wizowych na rzecz polskich placówek zagranicznych w Republice Białorusi został unieważniony po otwarciu ofert, 3 kwietnia 2026 r. Jaki jest dalszy plan? Będzie rozpisany nowy przetarg? Zostanie przyznane zamówienie z „wolnej ręki”? Kto i do kiedy będzie obsługiwał przedmiot zamówienia do czasu rozstrzygnięcia sprawy?
Źródłem informacji o przyszłych i planowanych postępowaniach zamawiającego publicznego jest plan postępowań zamieszczony w Biuletynie Zamówień Publicznych oraz na stronie internetowej zamawiającego. Placówki zagraniczne jako zamawiający publiczni, sporządzają plan postępowań o udzielenie zamówień, jakie przewidują przeprowadzić w danym roku finansowym na podstawie art. 23 ustawy Pzp oraz dokonują jego aktualizacji. Pragniemy zaznaczyć, że kwestia zapewnienia ciągłości świadczenia usług przyjmowania wniosków wizowych pozostaje priorytetem placówek zagranicznych w Republice Białorusi.
4) W internecie jest pełno skarg na działalność VFS Global, w tym petycja: https://www.petycjeonline.com/stop_korupcji_i_dyskryminacji_w_procesie_wizowym_na_biaorusi_damy_zmian_w_vfs_global
Czy MSZ lub placówki na Białorusi otrzymywały skargi dotyczące działania VFS Global, w szczególności dostępności terminów, działania systemu rezerwacji, obchodzenia zabezpieczeń przez boty, odpłatnego handlu terminami lub obsługi osób starszych? Ile takich sygnałów odnotowano, jak były weryfikowane i jakie działania podjęto wobec wykonawcy?
Z uwagi na wymuszoną przez działania władz białoruskich redukcję personelu dyplomatycznego i konsularnego w polskich urzędach konsularnych na Białorusi i zawieszenie działalności konsularnej przez większość Państw strefy Schengen nasi konsulowie informują o bardzo wysokim popycie na polskie wizy. Tak duże zainteresowanie wizami do naszego kraju doprowadziło do trudności w zarejestrowaniu wniosku wizowego na wolny termin w Punktach Przyjęć Wniosków Wizowych. Jest zdecydowanie więcej chętnych wnioskujących o wizy niż dostępnych miejsc. Jesteśmy świadomi tych trudności dla wnioskujących, jednak obecnie z uwagi na decyzję władz w Mińsku nie ma możliwości zwiększenia obsady kadrowej placówek.
MSZ z początkiem 2024 r. zmieniło politykę wizową, tak aby ograniczyć możliwe nieprawidłowości w systemie ich wydawania, a polska przestała być postrzegana, jak było to określane - „łatwa ścieżka do Schengen”. W MSZ realizowany jest projekt e-PUK, którego celem jest większa elektronizacja usług konsularnych. Projekt rozpisany jest na lata 2025-2029 i w oparciu o środki europejskie ma stworzyć platformę konsularną dedykowaną konsulom i klientom urzędów konsularnych, tak by móc w przeważającej mierze dostarczać usługi konsularne wyłącznie w oparciu o system teleinformatyczny MSZ. Poza decyzją o rozwijaniu narzędzi własnych i doraźnymi zmianami w systemie kolejkowym do konsulatów, zmiany dotyczyły także cen polskich wiz oraz zwrócenia uwagi na większą odpowiedzialność usługodawców zewnętrznych.
Do MSZ, jak również do polskich placówek na Białorusi docierają uwagi dotyczące funkcjonowania systemu usługodawcy zewnętrznego VFS Global. Wszelkie sygnały są na bieżąco przekazywane za pośrednictwem konsulów do usługodawcy zewnętrznego celem zweryfikowania, jakie jest źródło tych problemów - czy jest to kwestia błędu systemu, niewłaściwie przeprowadzonej weryfikacji, wykorzystania limitów przydzielonych na dany dzień czy inne. MSZ i placówki oczekują usunięcia przez usługodawcę potwierdzonych uchybień.
W związku z dużym popytem na polskie wizy pojawiają się również nieuczciwi „pośrednicy”, którzy obiecują miejsce w kolejce lub uzyskanie wizy. Polscy konsulowie, jak i Ministerstwo Spraw Zagranicznych, przestrzegają przed korzystaniem z takich pośredników - nie mają oni żadnego powiązania z polskimi placówkami dyplomatycznymi, ani też z zakontraktowaną usługą u usługodawcy zewnętrznego. Tacy pośrednicy nie współpracują w żadnej mierze z polskimi konsulami, a świadczone przez nich usługi, jakkolwiek wysoko płatne, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie konsula co do przyznania wizy. Ich aktywność jest obliczona wyłącznie na wyłudzanie pieniędzy od wnioskodawców. Wszelkie próby wyłudzenia środków pieniężnych winny być zgłaszane przez poszkodowanych organom ścigania. Ściganie nieuczciwych pośredników jest zadaniem państwa przyjmującego i nie ma prawnej możliwości egzekwowania odpowiedzialności tych osób przez Polskę.
Proces modernizacji systemu rejestracji wniosków ma co do zasady charakter ciągły ze względu na zmieniające się rozwiązania cyfrowe i postęp informatyczny, ale także inwencję nieuczciwych pośredników. Naszym celem jest dalsze ograniczanie możliwości ingerencji nieautoryzowanych pośredników w proces rejestracji wizyt, a tym samym zapewnienia szerszej dostępność terminów dla rzeczywistych klientów urzędu.
Mamy świadomość, że są środowiska, które chcą wpływać na Polskę, aby wydawała większą liczbę wiz i mogą w tym celu prowadzić również kampanie medialne. Nie jest natomiast rozwiązaniem próba nieustannego zwiększania terminów na spotkania wizowe lub poluzowanie zasad przyznawania wiz, albowiem będzie to generowało dalszy popyt na polską wizę poprzez jej większą dostępność niż wizy innych państw Strefy Schengen. W konsekwencji obywatele Białorusi udający się docelowo do innych krajów UE będą ubiegali się o wizę u polskiego konsula.