Wraz z pierwszym dniem maja w firmach prywatnych zaczynają obowiązywać zmiany w Kodeksie pracy. Osoby zatrudnione w tym sektorze mogą od teraz wnioskować o zaliczanie umów cywilnoprawnych, w tym umów-zleceń, do stażu pracy. Odpowiednie zaświadczenie wyda im ZUS. Dzięki tej zmianie pracownicy szybciej będą nabywać istotne prawa.
- Nowe przepisy dotyczące stażu pracy zawitały do sektora prywatnego. Od stycznia korzystali z nich już pracownicy w sektorze publicznym.
- Nowe przepisy pozwalają na zaliczanie okresu pracy na umowach cywilnoprawnych czy prowadzenia działalności gospodarczej do stażu pracy. Dzięki temu można zyskać istotne korzyści, np. szybciej nabyć uprawnienie do dłuższego urlopu.
- By skorzystać z nowych przepisów, trzeba przedstawić pracodawcy specjalny dokument z ZUS. Jak go uzyskać?
Od 1 maja pracownicy firm prywatnych zyskują nowe prawo. Będą mogli złożyć wniosek do pracodawcy o uwzględnienie w stażu pracy okresów innej aktywności zawodowej niż tradycyjna umowa o pracę, takich jak na przykład umowy-zlecenia. Aby można było skorzystać z tego uprawnienia i formalnie potwierdzić wcześniejszą aktywność zawodową, potrzebne jest specjalne zaświadczenie, które wystawia Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Dziemianowicz-Bąk: Kończy się era dywagowania o „śmieciówkach”
Zmiany dla pracowników firm prywatnych od 1 maja
W związku z nowymi przepisami, ZUS ma pełne ręce roboty. „Do ZUS wpłynęło do 28 kwietnia blisko 640 tys. wniosków o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy” – informuje na swojej stronie instytucja. ZUS podkreśla, że ma siedem dni na rozpatrzenie takiego wniosku, a proces jest „maksymalnie zautomatyzowany”. Wydano już ponad 1 mln zaświadczeń.
Mając dokument od ZUS, można zwrócić się do pracodawcy, by wyliczył nasz staż pracy na nowo. Daje to istotne korzyści. Dodatkowe lata wliczone do stażu pracy mogą dać pracownikowi m.in.:
- wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego (szybsze nabycie prawa do 26 dni urlopu);
- dłuższy okres wypowiedzenia umowy o pracę;
- wyższy dodatek stażowy lub nagrodę jubileuszową.
Szersza definicja stażu pracy
Do stażu pracy – na skutek poszerzenia definicji tego pojęcia – wliczane są obecnie:
- okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (w tym także tzw. „ulga na start”);
- okresy współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej;
- okresy wykonywania umów zlecenia, umów o świadczenie usług oraz umów agencyjnych;
- członkostwo w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i spółdzielniach kółek rolniczych;
- okresy zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem;
- udokumentowane okresy pracy zarobkowej wykonywanej za granicą na innej podstawie niż stosunek pracy.
Nowe przepisy dotyczące stażu pracy wchodziły w życie etapami. Dla sektora publicznego zmiany obowiązują już od początku 2026 r. Teraz objęły także firmy prywatne.
Państwowa Inspekcja Pracy na swojej stronie podaje konkretne przykłady korzyści płynących z nowych przepisów wyliczania stażu pracy.
Autostrada do raju, czyli dzieje majówki
„Pracownik urzędu przedłożył w marcu 2026 r. dokumenty potwierdzające dodatkowe okresy aktywności zawodowej wliczane do stażu pracy. Po ich uwzględnieniu okazało się, że na 1 stycznia 2026 r. jego łączny staż pracy wynosił 14 lat, podczas gdy dotychczas przyjmowano 9 lat stażu” – czytamy. „Zgodnie z zasadami obowiązującymi u pracodawcy oznacza to przejście z progu dodatku w wysokości 9 proc. do 14 proc. wynagrodzenia zasadniczego”.
Ile czasu na przedstawienie dokumentów pracodawcy?
PIP podkreśla, że ponieważ pracownik nabył prawo do wyższego dodatku od 1 stycznia 2026 r., pracodawca ma obowiązek wypłacić mu wyrównanie za okres od tej daty do momentu przeliczenia świadczenia – niezależnie od tego, że dokumenty zostały złożone w późniejszym terminie.
Ogólna zasada jest taka, że do stażu pracy wliczane są okresy sprzed wejścia w życie nowych przepisów. Warunkiem jest ich właściwe udokumentowanie. Na to, aby przedstawić stosowne dokumenty swojemu aktualnemu pracodawcy, pracownik ma 24 miesiące od daty startu obowiązywania nowych przepisów.
Wniosek do ZUS o dokument potwierdzający wcześniejszą aktywność zawodową można złożyć tylko przez internet, na profilu eZUS. Od początku 2026 r. służy do tego specjalny formularz oznaczony jako USP. ZUS przesyła odpowiedź oraz wszystkie dokumenty również elektronicznie – na nasze konto w eZUS. Osoba ubezpieczona dowie się o załatwieniu sprawy automatycznie. Jeśli ma włączone stosowne powiadomienia, dostanie też wiadomość SMS, e-mail lub informację w aplikacji mZUS.
Uwaga – nowe regulacje nie dotyczą stażu emerytalnego. Oznacza to, że nie wpływają na prawo do emerytury ani na sposób obliczania jej wysokości.