Policja przed Trybunałem, zawieszony prezes i prezydent forsujący wejście do budynku: kryzys w Warszawie obiegł światowe media. Te dotąd życzliwe polskiemu rządowi coraz częściej pytają, czy walka o praworządność może toczyć się metodami, które budzą wątpliwości prawników.
- Zawieszenie prezesa TK i obecność policji sprawiły, że zachodnie media pytają już nie tylko o cele rządu, lecz także o legalność jego metod.
- Najostrzejsze oceny pochodzą od prawników, także tych, którzy krytykowali PiS, m.in. Marcina Matczaka i Alberto Allemano.
- Wspólna dla mediów i Brukseli pozostaje ocena winy PiS po 2015 r., ale kredyt zaufania dla Tuska maleje.
Czytaj także: „Morale szoruje po dnie”. Ujawniamy, co dzieje się w policji po akcji pod TK
W piątek 30 października grupa sędziów wybranych przez obecny parlament zawiesiła prezesa Trybunału Konstytucyjnego Bogdana Święczkowskiego i jego zastępcę, a pod gmach w Warszawie skierowano policję. Prezydent Karol Nawrocki przerwał podróż do Senegalu i zawrócił do kraju. Wydarzenia opisały m.in. BBC, CNN, Reuters i „The Guardian”.
Przez lata zachodnie media i instytucje europejskie widziały w sporze o Trybunał przede wszystkim winę PiS. Europejski Trybunał Praw Człowieka i TSUE uznały, że wybór trzech sędziów w 2015 r. był wadliwy, a Bruksela blokowała Polsce fundusze. Rząd Tuska mógł więc liczyć na swoisty parasol ochronny: jego cele rzadko podważano.
Tym razem akcenty są inne. Reuters przypomina, że parlament powołał do Trybunału Macieja Berka, sojusznika premiera, co zdaniem krytyków podważa deklarowany cel przywracania równowagi. Agencja przytacza też słowa Tuska: „Nie ma innej drogi”.
Prawnicy: cel słuszny, metoda wątpliwa
CNN oddaje głos Alberto Allemano, profesorowi prawa z HEC Paris, który uznał nominację Berka za „sprzeczną z obietnicą rządu dotyczącą odpolitycznienia Trybunału”.
„Powołanie na stanowisko sędziego Macieja Berka – który jeszcze kilka tygodni wcześniej był ministrem i »prawą ręką« Tuska – stoi w sprzeczności z rządową obietnicą odpolitycznienia Trybunału. Piątkowe zawieszenie prezesa i wiceprezesa Trybunału, zarządzone przez jednego z sędziów przy obecności policji przed budynkiem, nie stanowi samo w sobie »zamachu stanu« – deklarowanym celem jest przywrócenie prawidłowego funkcjonowania sądu. Jednak przywracanie rządów prawa musi odbywać się w sposób zgodny z prawem” – napisał na X w obszernym wpisie.
Prawnik dodał jednocześnie że TK „nie jest sądem sądem zgodnym z prawem”, a „przywrócenie niezależności sądownictwa jest obowiązkiem prawnym, a nie kaprysem Tuska”.
Ostrzej brzmią głosy z Polski, przytaczane przez zachodnie redakcje. Prof. Marcin Matczak, wieloletni krytyk reform PiS, napisał, że wydarzenia „grzebią tę instytucję oraz kwestię praworządności na dwie dekady”. „The Guardian” dodaje, że Matczak nie spodziewał się, iż kiedyś stanie w obronie Święczkowskiego, ale podstawa prawna zawieszenia „w ogóle nie istnieje”.
Anglojęzyczny portal Notes from Poland zwraca uwagę, że Tusk nazwał Berka swoją „prawą ręką”, a Jarosław Kaczyński oświadczył pod gmachem TK, że Polska stała się „państwem policyjnym”. To retoryka opozycji, ale dzięki takim relacjom trafia do międzynarodowego obiegu.
Prawica, Bruksela i granice krytyki
Prawicowe media pozostały krytycznie wobec działań Donalda Tuska. Fox News już w tytule pisze o „zamachu” w polskim sądzie, a europejscy konserwatyści z grupy ECR uznali działania rządu za poważne naruszenie praworządności.
Z kolei Euronews informuje, że Komisja Europejska podtrzymuje prawo parlamentu do powoływania sędziów Trybunału. BBC i „The Guardian” przypominają, że źródłem kryzysu jest obsadzanie Trybunału przez PiS po 2015 r. Komisja Wenecka uznała zaś, że prezydent powinien zaprzysiąc wybranych sędziów.
Czytaj także: Chaos wokół TK. Premier Tusk sugeruje „proste rozwiązanie konfliktu”
Obejrzyj także: