Firma OpenAI, właściciel ChataGPT ogłosiła, że rozwiązała ponad stuletni problem matematyczny w mniej niż cztery dni. Osiągnięcie zostało nazwane przełomem, ale też wzbudziło kontrowersje. Prof. Tristan Buckmaster opublikował wpis, w którym oskarżył OpenAI o plagiat i podał, że model AI przy rozwiązaniu zadań mógł bazować na jego badaniach. Naukowiec poinformował też, że firma próbowała go zastraszyć.
- OpenAI twierdzi, że rozwiązało równanie w zaledwie 88 godzin dzięki modelowi o „znacznie większych możliwościach niż GPT-6 Astra” – najnowszej wersji modelu AI, który została wprowadzona na rynek niecały tydzień temu.
- Mowa o równaniu Naviera-Stokesa. To jeden z siedmiu matematycznych problemów milenijnych, zagadnień ogłoszonych przez Instytut Matematyczny Claya 24 maja 2000 roku. Do tej pory znaleziono rozwiązanie dla jednego z nich.
- Po tym, jak Open AI ogłosiło sukces, matematyk prof. Tristan Buckmaster wraz z Leventem Alpöge z firmy Anthropic poinformował, że model AI mógł skorzystać z ich niepublikowanej jeszcze pracy naukowej. Przy jej tworzeniu obaj wybitni specjaliści pracowali m.in. na programie OpenAI.
OpenAI poinformowało, że rozwiązanie równania Naviera-Stokesa zostało odnalezione dzięki pracy autonomicznego systemu firmy, złożonego z 10 000 agentów AI. Proces obliczeniowy zajął ok. 88 godzin. – To znaczący krok w badaniach nad sztuczną inteligencją i zapowiedź, że wkrótce możliwe będzie znalezienie odpowiedzi na inne, należące do najbardziej złożonych zagadnień – stwierdził Mark Chen, dyrektor ds. badań w OpenAI, podczas konferencji prasowej.
Równanie Naviera-Stokesa dotyczy ruchu płynów gazów i cieczy oraz możliwości przewidywania tego ruchu w czasie. Znajduje ono zastosowanie w wielu konkretnych dziedzinach, takich jak modele meteorologiczne czy projektowanie skrzydeł samolotowych. Równanie to zostało sformułowane na podstawie prac francuskiego matematyka i inżyniera Henriego Naviera w 1822 r., a uzupełnione przez fizyka i matematyka George’a Gabriela Stokesa, który nadał mu ostateczną postać w 1845 r.
Znaczenie równania jest tak duże, że w 2000 r. organizacja badawcza Clay Mathematics Institute umieściła ją wśród siedmiu tzw. problemów tysiąclecia, których rozwiązanie przyniosłoby autorowi nagrodę w wysokości miliona dolarów.
OpenAI twierdzi, że rozwiązało równanie w zaledwie 88 godzin dzięki modelowi o „znacznie większych możliwościach niż GPT-6 Astra” – najnowszej wersji chata, która została wprowadzona na rynek niecały tydzień temu. Jak wyjaśnił dyrektor departamentu OpenAI Mark Chen, koszt mocy obliczeniowej wykorzystanej do obliczeń wyniósł „miliony dolarów”.
OpenAI ogłosiło rozwiązanie znanego równania. Naukowcy oskarżyli firmę o kradzież wyników badań
Jednak tuż przed ogłoszeniem sukcesu OpenAI australijski matematyk prof. Tristan Buckmaster opublikował wpis, w którym rozważał, jak działał projekt OpenAI. Dostrzegł w nim bowiem podobieństwa do swoich własnych badań. Wraz z innym matematykiem, Leventem Alpöge, pracownikiem firmy Anthropic, wybrał on hipotezy odmienne od tych, które obecnie stosują wszyscy inni badacze w celu rozwiązania równania Naviera-Stokesa. Według Buckmastera, model OpenAI podjął ten trop, aby dojść do swojego rozwiązania.
Co ważne, prof. Tristan Buckmaster w swoim projekcie wykorzystał Codex – system sztucznej inteligencji firmy OpenAI przeznaczony do programowania. Profesor zapytał firmę, czy jego dane zostały wykorzystane wewnętrznie do szkolenia modelu. OpenAI deklarowało, że modele działały samodzielnie. – Żeby było jasne: nie wykorzystaliśmy ich poleceń ani wyników do sterowania naszymi modelami ani agentami – zapewnił podczas konferencji prasowej Sébastien Bubeck, badacz z OpenAI.
Nieco później OpenAI przyznało, że nie może „wykluczyć” scenariusza, w którym zanonimizowane dane duetu naukowców „mogły pomóc w ulepszeniu naszych modeli”, podkreślając jednocześnie, że matematyczna demonstracja ich sztucznej inteligencji różniła się „znacznie” od tej przedstawionej przez naukowców.
Matematyk: OpenAI groziło zakończeniem kariery
To nie koniec kontrowersji wokół sprawy. Prof. Buckmaster w oświadczeniu, które opublikował w sieci, stwierdził, że firma OpenAI groziła mu, zanim zdecydował się opublikować wyniki badań.
Prof. Buckmaster oraz Levent Alpöge poinformowali, że przy opracowaniu wyniku równania 15 sierpnia 2026 roku osiągnęli przełom teoretyczny, a 22 sierpnia zakończyli weryfikację maszynową tego zadania. To oznacza, że dokonali tego wcześniej niż OpenAI. Matematycy planowali dopracować publikację i wydać ją po pełnym przygotowaniu manuskryptu.
Wcześniej, w środowisku akademickim zaczął krążyć przeciek, że duży problem matematyczny został rozwiązany. Plotka ta dotarła do OpenAI. Wykorzystując to jako impuls, 1 września OpenAI postanowiło skierować moc obliczeniową swojego nowego, wewnętrznego modelu AI oraz zespołu 10 000 agentów na znalezienie rozwiązania dla równania.
„Oczywiście, że użyłem sztucznej inteligencji”. Tak maszyna odbiera człowiekowi głos
Jak donoszą amerykańskie media, prof. Buckmaster dowiedział się, że plotki o jego wynikach dotarły do OpenAI i 3 września wysłał e-mail do przedstawiciela firmy Sébastiena Bubecka, przedstawiając faktyczny stan badań i precyzując szczegóły pracy. Podczas rozmów w dniach 4–6 września przedstawiciele OpenAI ujawnili, że ich AI wygenerowało własny dowód (ok. 100-stronicowy) i przedstawili naukowcowi dwa warianty porozumienia. Buckmaster i Alpöge publikują swoje wyniki, a OpenAI dzień później ogłasza przełom wygenerowany przez AI lub Buckmaster sam, z pominięciem Alpöge, podpisuje artykuł dotyczący dowodu wygenerowanego przez AI od OpenAI.
OpenAI sprzeciwiało się udziałowi Leventa Alpöge w oficjalnych autorstwach czy podziękowaniach, tłumacząc to faktem, że Alpöge jest pracownikiem ich bezpośredniego konkurenta (Anthropic, właściciel modelu AI Claude). Kiedy Buckmaster kategorycznie odrzucił te warunki i postanowił opublikować swoje prace niezależnie, profesor twierdzi, iż przedstawiciele firmy OpenAI zaczęli mu grozić.
W opublikowanym 4-stronicowym oświadczeniu prof. Tristan Buckmaster stwierdził, że w trakcie rozmowy telefonicznej z badaczem z OpenAI Sébastienem Bubeckiem usłyszał m.in. pytanie „Dlaczego chcesz zniszczyć swoją karierę?”, a także stwierdzenie: „Jeśli nie chcesz, żebym był miły, to nie muszę być miły”.
Wypowiedź ta stanowiła odpowiedź przedstawiciela OpenAI na wypowiedź Buckmastera, który przypomniał, że jest niezależnym naukowcem. Profesor stwierdził też, że zapytał, dlaczego upublicznienie faktów miałoby zniszczyć jego karierę.
Przedstawiciele OpenAI oraz Sébastien Bubeck twierdzili za to, że negocjacje miały charakter polubowny i zmierzały jedynie do uzgodnienia wspólnego ogłoszenia wyników.
